Lafaek News—(25 de Outubro de 2022) Ministra Negósius Estranjeirus no Kooperasaun (MNEK), Adaljiza Magno, Embaixadór Uniaun Europeia ba Timor-Leste, Marc Fiedrich prezide Reuniaun Komité Direktivu ba Programa Indikativu Nasionál organiza husi Serviço do Ordenador Nacional (SON) tutela husi Ministériu Negósius Estranjeirus no Kooperasaun, iha koordenasaun ho Delegasaun Uniaun Europeia nian ba Timor-Leste, ne’ebé hala’o iha Ministériu Negósius Estranjeirus no Kooperasaun iha Dili.
Kna’ar husi Reuniaun Komité Direktivu mak atu koordena implementasaun programa Fundu Europeu ba Dezenvolvimentu (EDF-sigla Inglés) ba dala 11 liuhusi fahe koñesimentu no informasaun entre parte interesadu sira hotu. Programa Indikativu Nasionál foka iha setór rua mak dezenvolvimentu rurál no boa governasaun, no mos programas temátikus importante ne’ebé relasiona ho ambiente no mudansa klimátika. Iha tempu hanesan, UE sei introdús programa foun iha ámbitu Programa Indikativu Multianuál (MIP-sigla Inglés) 2021-2027, no nakloke ba komentáriu husi partisipante sira.
Ministra Negósius Estranjeirus no Kooperasaun, Adaljiza Magno, deklara katak “Governu Timor-Leste rekoñese no apresia papél Uniaun Europeia nian hanesan Parseiru Dezenvolvimentu boot ida ne’ebé Timor-Leste fahe ona relasaun polítika ida ne’ebé di’ak tebes no sempre hamutuk hodi hametin demokrasia, Paz no Dezenvolvimentu, iha respeitu ba Direitus Umanus no hamutuk iha prinsípiu sira atu salva ita-nia planeta hanesan ita-nia uma komún. Reuniaun Komité Direktivu ba Programa Indikativu Nasional hanesan plataforma ida ne’ebé Governu, Uniaun Europeia no kooperasaun hamutuk ho parseiru dezenvolvimentu sira hala’o kada tinan hodi avalia no diskute progresu implementasaun no susesu sira husi programa sira ne’ebé Governu no Uniaun Europeia asina ona”,
“Ba UE ne’e priviléjiu atu servisu hamutuk ho parseiru hanesan Timor-Leste hodi defende demokrasia, direitus umanus, multilaterál no estadu direitu. Ne’e mak bens públikus ne’ebé ita simu no apresia. Uniaun Europeia sei kontinua halo parseria ho povu no governu Timor-Leste hodi ajuda no garante katak nasaun ne’e prosperu” tenik Embaixadór Uniaun Europeia nian, S.E. Marc Fiedrich.
Reuniaun Komité Direktivu ba Programa Indikativu Nasionál nia objetivu mak atu iha koordenesaun di’ak liutan iha implementasaun ba projetu sira ne’ebé lao hela (2014-2020) ne’ebé finansia husi Uniaun Europeia liuhusi fahe informasaun entre parte sira ne’ebé envolve.
Iha tempu hanesan, aprezenta no loke diskusaun kona-ba nivel preparasaun programa foun sira liuhusi Programa Indikativu Multianuál foun ba Timor-Leste (MIP 2021-2027), iha ámbitu instrumentu finanseiru ba kooperasaun NDICI – Instrumento de Vizinhança, de Cooperação para o Desenvolvimento e de Cooperação Internacional.
Implementasaun husi asaun sira inklui iha Programa Indikativu Multianuál hanesan pasu importante ida hodi hametin kooperasaun UE nian ho Timor-Leste. Sei permite UE no Timor-Leste kontinua serbisu hamutuk kona-ba programa no projetu sira ne’ebé harii tuir objetivu, prinsípiu no valór sira ne’ebé hanesan. Programa foun ne iha prioridade boot rua: Prioridade 1 – Matak no sustentavel ba rekuperasaun no dezenvolvimentu ekonómiku; Prioridade 2 – Boa governasaun ba dezenvolvimentu sustentável. Ba faze dahuluk, husi 2021 to’o 2024, UE sei dedika kontribuisaun ho valór millaun EUR 55.
Estajiada : Maria Xavier
Editor : Agapito de Deus




