Lafaek News—Primeiru Ministru IX Governu Konstitusional, Kay Rala Xanana Gusmão hateten Prezensa ekipa misaun OceanX iha Timor-Leste konsidera nu’udar sinal importante ba potensial tasi iha área investigasaun no peskiza kona-ba biodiversidade tasi no patrimóniu naturál tasi Timor-Leste.
Primeru ministru Kay Rala Xanana Gusmão hato’o boas-vindas ho honra no haksolok boot ba ekipa OceanX ne’ebé mai halo misaun investigasaun iha tasi Timor-Leste.
“Qeridus amigus, lori povo Timor-Leste nia naran ho onra no ksolok boot ha’u hato’o boas-vindas ba ekipa ne’ebé mai husi misaun OceanX, Iha interese ita boot sira nia prezensa hanesan sinal ida kona-ba konfiansa ba Timor-Leste nia potensial, liuliu ba ami nia tasi ne’ebé azul no bele ofrese buat barak ba mundo,” hateten primeru ministru Kay Rala Xanan Gosmao liu husi konferensia impreza iha loron 28/08/2026 iha CCD.
Alende PM mos hateten hanesan liafuan boas-vindas ne’ebé hato’o ba ekipa OceanX.
“Prezensa OceanX iha Timor-Leste mos konsidera importante tanba organizasaun ne’e envolve-an iha investigasaun no esplorasaun tasi iha fatin oioin iha mundo. Liuhusi peskiza no teknolojia, misaun sira bele ajuda aumenta koñesimentu kona-ba ekosistema tasi, espésie marinha no riqueza naturál ne’ebé seidauk kompriende ho kle’an”nia hateten .
Ba ema sira ne’ebé seidauk koñese OceanX, organizasaun ne’e komesa hala’o investigasaun kona-ba tasi no ambiente marinha, ho objetivu atu buka koñesimentu foun no fahe rezultadu peskiza ba públiku no komunidade sientífika.
Investigasaun hanesan ne’e importante tebes ba Timor-Leste, tanba nasaun ne’e iha tasi ne’ebé boot no rica ho biodiversidade marinha. Tasi Timor-Leste bele sai fonte importante ba peskiza, edukasaun, konservasaun ambiente no dezenvolvimentu sustentável
Liu-husi misaun OceanX, Timor-Leste bele hetan oportunidade atu hatene kle’an liután kona-ba kondisaun tasi no vida marinha iha nia territóriu. Dadus no koñesimentu ne’ebé hetan husi investigasaun bele kontribui ba esforsu nasaun nian atu proteje ambiente marinha no uza rekursu tasi ho responsabilidade
Prezensa ekipa investigasaun internasionál ida hanesan OceanX mos bele sai oportunidade ba peskizadór estudante no jovem Timor-Leste sira atu aprende kona-ba siénsia marinha, teknolojia no maneira modernu atu halo investigasaun iha tasi
Iha tempu hanesan misaun ida-ne’e bele ajuda hatudu ba komunidade internasionál katak Timor-Leste iha potensial naturál ne’ebé merese atu hetan atensaun no investigasau Tasi ne’ebé konsidera hanesan parte importansia husi identidade no moris komunidade kosteira, bele mos sai área estratéjika ba koñesimentu no dezenvolvimentu iha futuru.
Ba Timor-Leste, oportunidade ne’e la’ós de’it kona-ba simu ekipa internasionál, maibé mos kona-ba hametin kooperasaun iha área siénsia, ambiente no peskiza Rezultadu husi misaun ne’e bele sai baze ba estudu no programa sira iha futuru, liuliu atu kompriende no proteje riqueza tasi Timor-Leste.
Nune’e, prezensa OceanX iha Timor-Leste bele konsidera hanesan pasu ida importante atu loke matan ba potensial tasi Timor-Leste Ho kooperasaun entre instituisaun nasional komunidade peskizadór no parseiru internasionál tasi Timor-Leste bele kontinua hetan atensaun no proteksaun ne’ebé presiza.
Tasi Timor-Leste la’os de’it azul no furak, maibé mos iha istória vida, biodiversidade no potensial boot ida ne’ebé bele kontribui ba konesimentu no futuru nasaun.
Jornalista : Marcos X. de Brito


