Lafaek News_Uniaun Estudante Universitáriu Munisípiu Viqueque (UEUMV) deklara ninia pozisaun ofisiál atu kontra Dekretu-Lei Nu. 17/2026, 5 de Maiu, kona-ba kobransa taxa ba veíkulu no kareta, no mós projetu lei seluk ne’ebé estudante sira konsidera anti-povu. Konferensia imprensa ne’e
Porta-voz UEUMV, Merita da Silva Soares, hatete ba públiku katak UEUMV nu’udar órgaun extra-parlamentar ne’ebé reprezenta lian povu ki’ik, traballadór, kamponez, motorista no taxista.
“Hanoin ami nian klaru. Lei sira ne’e la mai husi nesesidade povu nian, maibé mai husi gaveta ministériu nian atu fasilita de’it interese elite no emprezáriu boot sira,” Merita iha ba jornalista sira iha Jardin 5 de maio Colmera Dili, 15/07/2026.
Estudante Fakuldade Siensia polítika, Merita esplika katak iha Dekretu-Lei 17/2026 artigu 7, povu baibain tenke selu taxa xapa matríkula $30 ba kareta no $20 ba motor. Maibé ba membru estadu polítiku sira selu de’it $7 ba matríkula definitiva no provizóriu.
Ba inspesaun periódu ba kareta ki’ik povu selu $26.50, kareta boot $28, lisensa anuál $42, veíkulu aluger $70, no truck $140. Nune’e mós polítiku sira selu de’it $14 ba inspesaun, no motor $7 maske sira simu ona saláriu boot.
“Ami haree ne’e hanesan diskriminasaun. Lei ne’e tau kabeen aas liu ba ukun na’in sira nia interese duke ba interese nasionál,” nia afirma.
UEUMV mós preokupa ho aumentu folin mina iha Pertamina ne’ebé difikulta liu tan negosiante ki’ik, taxista no motorista sira. Tuir Merita, iha tempu ne’ebé rendimentu lorloron la sa’e, folin sasán sa’e, saláriu ki’ik, no eviksaun akontese, estadu labele fó tan karga foun ba povu.
“Lei ne’e la sai instrumentu atu liberta povu, maibé sai instrumentu atu koloniza povu rasik. Estadu sai liman-ain ba kolonialista foun,” nia akresenta.
Ho razaun hirak ne’e, UEUMV hamutuk ho EUTL no kamada sosiál sira aprezenta ezijénsia hirak tuir mai: Hamosu projetu lei kriminaliza defamasaun no injúria; Hamosu lei liberdade reuniaun no manifestasaun, inklui klauzula 100 metru ne’ebé antes ne’e EUTL halo ona akordu ho Parlamentu Nasionál; Revee taxa tarifária veíkulu iha Dekretu-Lei 17/2026; Kontrola sa’e ba folin mina; Hamosu lei subsaun ba partidu polítiku $4; Aumenta investimentu OJE ba setór produtivu sira.
Merita hatete, se orgaun estadu sira la fó resposta ho lalais, UEUMV sei hamutuk ho EUTL no povu tomak halo asaun pasífika iha loron 20 de Maiu atu rejeita desizaun injustu sira ne’e.
“Rezultadu husi luta loron 15 to’o 17 setembru 2025 hatudu ona katak bainhira povu hamutuk, ita bele manán. Tribunál Rekursu konsege revoga lei pensaun vitalísia no sosa kareta Prado. Dala ida tan, ami sei junta forsa,” nia subliña.
UEUMV apela ba Ministériu Transporte no Komunikasaun no DNTT atu suspende kedas implementasaun taxa ne’e tanba la iha sosializasaun ba komunidade.
Jornalista estajiada: Rojita da Silva/ Marciana Mosquita
Editora: Gracia Soares


