Lafaek News–Hatene nuu-bee iha benefísiu barak ba isin-lolon, la’os de’it fó kma’an ba isin durante tempu manas, nuu-ben mós bele aumenta enerjétika no minerál ba isin-lolon.
Nuu-been iha nutriente barak hanesan antioxante ne’ebé bele estraga sélula isin nian, aleinde bee ne’ebé di’ak ba joven sira ne’ebé iha konteúdu aas, bele troka fali flutu ne’ebé lakon bainhira sira la’o ba oin, maski nune’e, di’ak atu uza bee Nuu laloir atu hamenus raan-fo’er.
Nuu laloir iha Timor Leste iha kualidade sabor di’ak, foin sa’e sira tenke konsumu atu fo nutrisaun di’ak ba isin hodi hasai ran foer hirak ne’ebé sirkula iha isin lolon hodi afeta ba moras, mear, iis fraku forsa fíziku menus.
Iha joven ida ho idade 19, no nia mak Juvito Xavier prepara ona nuu laloir-ben natural ho presu fuan ida 1 dolar de’it, Xavier dudu nuu ho karosa haleu sidade Dili atu hafasil ema sosa iha fatin ne’ebé de’it.
Nuu nurak hanesan aifuan ida neebe ema sempre konsumu iha loron manas, no ita hare iha sidade Dili ne’ebé ema faan nuu nurak barak, maibé fatin ne’ebe besik tasi, nuu nurak mos hanesan ai-fuan ida ne’ebé bele fo nutrisaun di’ak, no nuu nurak mos iha vitamina C ba ema nia saúde,’’katak Juvito Xavier.
Xavier haktuir, nuu nurak ne’ebé nia fan dala-barak sosa husi munisípiu Kovalima ho Same, sosa nuu fuan 9 presu $1.00, bainhira atu sosa tenke aluga kareta (truck) kada ret presu $.250, maibé seidauk konta han hemu iha dalan,
Nuu nurak ne’e ami ba hola iha, suai ho same, no kareta aluga ho montante $.250, ne’e seidauk konta han hemu no nuu nurak ema faan ba ami sia $1.00 , nuu nurak ne’e ami faan too loron haat de’it hotu, tanba liu loron 5 ne’e nuu been sin ona, tanba ne’e nuu nurak sei la hotu ami soe, ami manan osan funan de’it, sorte diak loron tolu ne’e hotu, Ha’u hahu faan nuu nurak ha’u prepara osan $.200, Ha’u faan husi 2010 too agora no loron ida ami hetan osan dolar 6 too $.20, osan sira ne’e ha’u uza ba halo uma no nesesidade lor-loron, selu ema halo natar,’’ katak negosiante ne’e.
Iha difikuldade ida mak jestaun merkadu sira sempre halo interrompe duni negosiante nuu sira ba mai, dala-barak jestaun merkaduria sira hadau hotu nuu tula kareta lori ba fahe ba ema seluk, pasiensia tenke dudu karosa mamuk fila hodi kontinua sosa nuu fan nafatin iha loron tuir mai.
Ami fan hanesan ne’e wali-kota sempre duni ami, se ami la halai sira bele tula lori ba office ne’eba pasiensia ami ba multa $100 se la’e $ 90. ne’e maka ami foi foti fali karosa roda de’it, se ami foti mak tiga roda nuu ne’e laiha,’’Juvito relata.
Ho difikuldade ne’e, Juvito husu estadu hatudu fatin ba ba negosiante nuu atu nune’e bele hakmatek, tanba ida ne’e mak moris, kabun mak obriga fan iha estrada hanesan ne’e, tanba se la buka moris se mak atu fo osan.
Ami hanesan buka osan fo ba ami nia inan no aman iha foho ne’ebe moris iha situasaun ekonomia la favorese,’’Juvito hakotu.
Estajiada : Ângela Carvalho
Editor : Agapito de Deus
