Lafaek News—Prezidente Repúblika José Ramos-Horta, hateten Timor Leste nia adezaun Asean la’os prosesu ida simples, matenek nain no setor privadu nasional hotu tenke hakas an hodi hadia estabilidade ekonomia inklui paz ho dame iha Timor Leste.
Xefe Estadu ne’e afirma, agora ne’e la’os dehan TL tama ona ba Asean, maibé signifika konvida TL atu tama sei iha preparativu tinan tomak, 2023, durante Indonesia ka’er Asean tinan ida ona hahú iha fulan janeiru 2023 to’o janeiru tinan 2024.
“Tanba tinan 2023 Timor Leste tenke hakaas-an prosesu ne’e todan la’os simples kompleksu ezije organizasaun diplomásia makas situasaun hakmatek iha rai laran depois bele iha serimónia boot iha 2023 ou se governu rasik ita nia governu rasik haree 2023 apertadu demais hakarak hadiak tinan ida ka rua mos bele, nune’e bele prepara di’ak liu,” deklara Prezidente Repúblika José Ramos-Horta ba jornalista hafoin partisipa komemorasaun aniversariu Maskre santu Kruz 12 de Novembru dala-31 iha Santa Kruz Sábadu ( 12/11/2022).
Xefe Estadu Ramos-Horta hatete, Timor-oan tomak rona tiha ona iha média, governu tau orsamentu atu rekruta Timor oan na’in rihun ida ou rua, maibé ho nivél universitáriu ho lingua Ingles, ida ne’ebé Ingles ladún bele halo kursu, informasaun seluk tan nune’e bele tama iha ministériu sira, nune’e atu bele kontribui hodi hakma-an governu nia responsabilidade, esforsu ne’e hotu sei halo.
“Asean konkorda ona no konvida Timor Leste, agora tempu mak ita sei haree governu rasik hamutuk ho Sekretáriadu ASEAN sei haree roudnet ne’e, roudnet ne’e bele tinan ida too novembru hanesan ne’e Indonézia nian Presidensia too tinan rua ka tolu depende,” katak xefe estadu TL ne’e.
Horta haktuir, kritériu Timor Leste atu tama ba membru Asean ne’e, kriteriu rua de’it hola parte Sudeste Aziátiku, no la pertense ba organizasaun rejionál seluk ne’e kriteriu prinsipal, kriteriu seluk mak seguransa, ekonómia tenke metin, iha polítika sosial kulturál.
Entretantu hafoin simu deklarasaun komunikadu ofisial husi Xefi Estadu kona-ba ASEAN nian iha loron sesnta (11/11/2022) Primeiru Ministru, Prezidente Parlamentu Nasionál, Sekretáriu Jerál FRETILIN Marí Alkatiri, Ministru Negósiu Estranjeiru, Ministru Konsellu Ministru Fidelis Manuel Leite Magalhães no lider Karismátiku Kay Rala Xanana Gusmão kontente simu deklarasaun husi xefe estadu ASEAN nian, ba oin agora sei aselera prepara-an hodi tanba ba iha membru ASEAN.
Entretantu ba jornalista sira eis Prezidente Repúblika Francisco Guterres Lú Olo, hafoin partisipa komemorasaun aniversariu loron 12 de Novembru ba dala-31, hatete deklarasaun komunikadu ofisial husi ASEAN ne’e ’e hanesan sinal di’ak ida ba Timor Leste preparativu sira ne’ebé mak Ministériu sira halo finalmente TL tama ona ba iha nia rohan hodi atu tama iha membru ASEAN.
“Maibé ita tenke servisu makas liu-tán hodi bele prepartivu di’ak tuir deklarasaun ne’ebé mak dehan 2023, maibe ha’u pesoal ita bele prepara di’ak liu tan iha tinan rua nia laran ita tama di’ak liu tan fo tempu ita hodi bele iha direitu no obrigasaun hanesan membru ASEAN nian”, katak Eis Titulár Lú Olo.
Jornalista : Rita Moniz
Editór : Agapito de Deus
