Lafaek news-Ministeriu Turismu Komeresiu Industria planea, alende adere ba ASEAN, Timor-Leste bele liga Setór turismu ho membru ASEAN hanesan Bali, Indonezía hodi kanaliza turista Bali nian balun mai Timor-Leste hodi explora Paisajen Furak Timor-Leste nian.
Hahu esforsu atu tama ba ASEAN,Timor-Leste bele liga mós Setór turismu, ezemplu ida mak iha Bali, demanda Turimu ne’e bo’ot, doke Timor-Leste kompete ho sira, di’ak liu integra sira hodi bele hetan mós benefisiu barak hosi koperasaun ne’e.

MTCI tuir ona aktividade ne’ebé bolu Bali and Beyond travel fair. Tuir enkontru ne’e atu tenta hodi liga oinsa vizitór bali bele extende sira nia tempu hodi explora rejiaun Asia no timor bele sai opsaun di’ak ba sira” dehan diretór ba Promosaun Turismu no Relasaun Internasionál Antonio Da Silva iha ekontru unidade tekniku entre ministeriál ba dezenvolvimentu turismu iha edifisiu MNEK, ohin, Tersa, (05/04/2022)

Ohin enkontru ba unidade tékniku nian entre ministeriál ba dezenvolvomentu Turismu ho objetivu atu ko’alia kona ba servisu komisaun nian hosi tinan ida nee’e no ba tinan oin mai. Atu trasa planu asaun ida oinsa atu halo servisu intensivu atu haree ba area turismu nia. Inkontru ne’e dirije hosi Ministeriu kodenadór asuntu ekonomia.

Nia hatutan Ohin MTCI mai inkontru ne’e atu atualiza kona ba tratamentu esposu lei ba planu estrateziku turismu nian ne’e. Dadaun ne’e MTCI iha faze finál ona no ekipa sei aprejenta ba Ministru Turismu Komersiu Industria no hafoin apresiasaun Ekipa sei konvoka fali enkontru entre ministeriál sira atu bele hetan apresiasaun hafoin bele lori ba konsellu ministru.

Enjerál haree ba produtu doméstiku hotu liuliu ba rekursu turismu nian haree liu ba rekursu turismu naturál sira ne’ebé mak ita iha no rekursu turismu men made nian. hosi planu estratejia ne’ebé ita ita formula no jere ita nia situs ka rekursu turistiku ne’ebé iha valór hodi bele faan. Atu realiza mehi ne’e ita presija kolaborasaun entre entidades hotu tanba ne’e, ohin ita iha ne’e atu akumula komisaun hotu hodi haree ba asuntu turismu nian.

“Ita hatene katak turismu sai setór ne’ebé mak importante ba Timor-Leste hafoin mina maibé atu dezenvolve setór ne’e presija involvimentu setór hotu, espera katak ho aktividade sira hanesan ne’e, ita bele hetan input no rekomendasaun ruma hodi bele ajuda ita iha formulasuan planu estratejiku hodi sai dokumentu ida ne’e bele utiliza ba tempu naruk,” tenik nia

Iha ekipa MTCI servisu hamtuk ho estudante universitariu sira hodi halo indentivikasaun ba situs turistiku sira hosi ne’e ekipa halo hela dokumentasun no haree kondisaun hotu kuaze munisípiu hotu no agora dadaun ekipa ne’e iha faze finál ona no iha tempu badak sei aprejenta hodi bele sai dokumentu ida hodi utiliza.
Antes ne’e MTCI halo ona projetu Pilotu turismu balun iha parte leste sentru no oeste no projetu ne’e lao ona no dadaun ne’e iha faze monitorizasaun hodi bele haree ba rejultadu hodi investimentu ne’ebé governu halo durante ne’e liuliu ba dezenvolvimentu Community Based Tourism ka baze turismu komuitariu.

Iha sorin seluk Asesór ba iha komisaun interministeriál, Cezar dias quitas akresenta, enkotru ne’e mós faz parte rekoperasaun ekonomia nasionál ne’ebé hetan sofre makaas liu hosi pandemia covid-19 tanba ne’e, periodu ida ne’e mak faze tranzisaun ida atu trasa planu hodi responde ka rekopera ekonomia nasionál ne’e ho pilar importante ida setór turismu ne’e.
Ami fiar katak iha Maiu ne’e sei iha esbosu finál no ita ne’ebé enklui hotu ba planu rekoperasaun ekonomia no situs turistiku ne’ebé iha, hanesan iha Dili no iha teritoriu tomak,” dehan nia

Nia hatutan Iha inkotru ohin ne’e mós atu introdúz ba livru Tourism Demand assessment ne’ebé pedidu hosi governu Timor-Leste ne’ebé halo koperasaun ho banku mundiál no banku mundiál halo ona hosi sei aprezenta nia relatóriu liuhosi workshop ba dala rua nian ne’e sei akontese iha fulan mai oin mai.
Asesmentu ida ne’e hanesan objetivu atu halo diagnóstika nasionál hodi haree, hahu hosi lokál too nasionál liga ba sofrimente setór turismu nia iha Timor nune’e mós iha mundu. Asesmentu ne’e mós hanesan baze ida ba Timor-Leste atu hahu nia dezenvolvimentu iha Area Turismu nian. no Tourism Demand Assesment ne’e bele sai mós baze fundamentál ida ba Miniteriu Komersiu no Industria atu formula nia planu estratejiku

Jornalista : Felisberto Fernandes

Editor         : Agapito de Deus