Lafaek News—Udan boot ne’ebé akontese segunda (15/11/2021) sulin tama to’o komunidade sira nia uma laran tanba impkatu husi valeta klo’ot no lixu ne’ebé so’e arbiru iha ne’ebé la atensaun husi parte kompotente.
Udan ne’e dezde hori kalan kedas to’o ohin loron bee sulin makas, ami parte karantina liu-liu ba tasi tolu laran tomak afetadu, tanba tinan tolu ona akontese hanesan ne’e, maibé estadu latau matan nafatin nune’e hela de’it,” dehan Vitima inundasaun Tomas João F. de Deus ba lafaeknews iha karantina tasi tolu, segunda (15/11/2021).
Tuir lolos governu halo reabilitasaun ba bee dalan alarga kapasidade akumulasaun bee atu labele lori impaktu ba komunidade kiik nia uma at liutan estraga nesesidade iha uma laran la aproveita.
Ami la eziji governu atu fó fali osan ka selu fali ami nia sasan ne’e la sai kestaun, ami hakarak loke luhan bee dalan ba tasi atu bele hetan solusaun, atu nune’e komunidade bele hakmatek, tanba ami komunidade di’ak ida hakfodak mai toba hela bee laran hanesan ikan lolos,” tenik nia.
Nia dehan, durante akontese udan bo’ot governu lafoti medida ruma maibé besik elisaun komesa hakbesik ona ba povu, to’o povu hasoru terus no susar nia laran hanesan agora dadaun bajir governu nunka tau matan.
Iha fatin hanesan, vítima inundasaun Nuno Alvares dos Santos,sente triste tanba iha Karantina Tasi-Tolu la’os foin akontese, maibé tinan-tinan bee sempre nalihun lagoa ida, maibé governu ukun ida agora ne’e nunka tau matan mai povu sira.
Ami la husu buat barak ba governu, maibé hadia de’it baleta ne’ebé halo povu terus ne’e, hadia netik ba para atu nune’e ami labele senti tan hanesan ne’e, durante ita ukun an ona mós nafatin terus iha bee laran hanesan ne’e,” dehan nia.
Xefe aldeia Tera Santa, Esperansa de Jesus, haktuir, hamósu inundasaun ne’e tanba impkatu husi bee dalan kloot kloot inklui komunidade sira soe lixu arbiru ikus mai impaktu ba komunidade sira nia uma.
Nia impaktu ne’e valeta ne’e, tanba valeta ki’ik no nakonu ho lixu ne’ebé negosiante sira soe iha baleta laran hanesan obrlan aat no foer sira seluk entaun intupidu bee laba, se baleta nemaka di’ak ne’e labanjir hanesan ne’e, tanba bee tuir los de’it baleta to’o tasi,” tuir xefe aldeia.
Nia dehan tan, kuandu udan ona bee boot hanesan mota maka tun ba, maibé baleta foun ne’ebé foin lalais maka konstrui ne’e kloot entaun bee fakar sai ba komunidade sira nia uma.
Preokupasaun ne’e ami hato’o beibeik ona karta ba parte relevante liu-liu Ministériu Obras Publika, atu hare’e baleta ne’ebé nakonu ho rai no mós hare’e baleta foun tanba klo’ot ne’e, maibé to’o agora nafatin hela de’it, sulin tun hanesan mota depois baleta foun simu ne’e kloot la haliamar.
Entretantu total populasaun aldeia Tera-Santa hamutuk 8.700, komunidade afetadu ba inundasaun hamutuk 700, inklui mós komunidade husi suku Komoro liliu iha area karantina Tasi-Tolu.
Jornalista : Pedro de Almeida
Editor : Agapito de Deus
