Lafaek News—Instituto Nasional Combate HIV-SIDA, segunda (25/08/2025) realiza atividade sensibilizasaun ba komunidade suku Lauana postu Administrativu Letefoho atu evita-an husi virus HIV-SIDA.
Prezidente INCSIDA Daniel Marcal ba jornalista sira hateten, kazu HIV SIDA iha munisipiu Ermera uluk rejistu ituan, maibé agora da-daun dadus husi ministériu saúde kazu ne’e nia númeru aumenta tan.
“Ermera ne’e se ita la kuidadu atividade seksu livre sei la sai husi risku boot ne’e, ohin ita ko’alia ho maluk sira dehan iha Ermera suku balu buat ida seksu livre ne’e barak i sira hateten tan perselinkuan mane sira gosta hamutuk ho ema nia fen gosta ho feto seluk, buat ida ne’e ita la muda ne’e transmisaun HIV da’et lalais de’it, Prezidente INCSIDA, Daniel Marcal iha suku Lauana Segunda 25/08/2025/
Jestor INCSIDA ne’e sublina, feto no mane sira husi seksu sira ne’e konesimentu di’ak, sira hatene relasaun seksual oinsá mak la kona sira hatene proteze-an, maibé perigu agora ne’e mak joven sira ne’ebe la hatene informasaun lakohi rona, maibé sira hakarak namora moris hamutuk ohin ho feto ida aban ba fali humutuk ho feto seluk, ida ne’e risku boot tebes halo sirkulasaun HIV ne’e makas loos.
.“Munsipiu Ermera ne’e iha ona kazu HIV uluk ituan, maibé agora dadus nasional INCSIDA simu husi ministériu saúde munisípiu Ermera 40 resin, maibé, 40 resin ne’e mak transmite husi relasaun seksual ne’e la’os 40 de’it ona, ne’e bele sa’e ona ba 400, tanba sirkulasaun seksual ne’e la’os sirkulasaun HIV liu husi seksu ne’e de’it,” Daniel Marcal esplika ba jornalista iha postu administrative Letefoho suku Lauana, segunda semana ne’e.
Atu reduz virus HIV/Sida ne’e presija nafatin edukasaun sivika ba auotoridade no komunidade sira atu nune’e sira bele komprende hodi hadok an husi virus ne’e, ho razaun laiha aimoruk atu kura virus ne’e.
“Ohin ita Korndena ho Autoridade suku no munisipiu Ita koalia bebeik primeiru ministru xanana dehan atu konvate virus nee tenkia koalia deit Ita Nia koalia mak bele transforma Ema Nia mentalidade ho hahalok tamba aimoruk la iha, Ema balu dehan aimoruk iha bele kura moras HIV nee la iha Tamba nee Mak Ita tenki koalia barak Ita Nia objetivu Mai iha nee atu koalia no fo Hanoin ba joven no inan aman sira iha suku lauana katak moras HIV nee la hili ema se mak halo hahalok risku gosta truka feto gosta truka mane halo relasaun seksual nee risku boot ba sira.
“Ohin ita mai ko’alia ne’e tamba ita la hatene nain lima ga liu ona lima ne’e mak ohin INCSIDA mai ko’alia ne’e mak ohin komunidade joven 200 sira mos partisipa barak loos sira rona hodi muda sira nia hahalok se nain lima ona la kuidadu an seksu livru nafatin komunidade suku Lauana 4.000 ne’e bele kona hotu, tamba buat seksu ne’e la’os ferik katuas mak halo de’it joven sira mos halo hotu,” Prezidente INCSIDA ne’e haklaken.
Iha fatin hanesan Xefe suku Lauana Miguel Gomes Maia hatutan, nudar auotoridade lokal ohin hetan informasaun Husi HIV/Sida husi nasional hodi hatutan fali ba xefe sirai atu ne’e fahe ba komunidade sira bele prevene-an husi virus ne’e.
“Programa HIV SIDA ho númeru populasaun ha’u mensiona ba futuru sei fahe informasaun ba komunidade sira liu husi xefe aldeia, delegadu-delegada sira hatutan fali informsaun ba komunidade suku Lauana ho total populasaun sira bele prevene-an tamba moras ne’e risku
Entretantu iha sensebelizasaun informasaun kona-ba risku hosi HIV-SIDA ne’e, parte INCSIDA hala’o mos teste ran ba Komunidade sira iha suku Lauana atu buka hatene risku hosi HIV-SIDA
Jornalista: Moises Guterres
