
Lafaek News–Komunidade Aldeia Buka-Fini, suku Bairo-Pite, Postu Administrativu Dom Aleixo munisípiu Dili, konsumu de’it udan been hahú dezde loron 4 Abril 2021, to’o ohin loron 28/01/2022, tanba bee moos hetan estragus husi inundasaun.
Reprezentante komunidade Maria Rosa Madeira hateten, durante tinan barak nia laran sira uza bee moos husi aldeia Lemorana suku Dare nian, maibé foin lalais akontese inundasaun loron 4 Abril 2021, mota sobu kanu kotu hotu, ne’eduni too agora seidauk bele asesu bee moos.
Dezde loron 4 fulan Abril ne’e ami bee laiha, durante fulan ida resin estadu lori profile 4 mai, maibé estadu kontratu hotu ona entaun la enxe ona, ami uza loos udan been, han, hemu, haris udan been loos de’it too agora,” dehan Maria Rosa Madeira ba Lafaek News iha nia Rezidénsia Ailok-Laran Aldeia Buka-Fini, kinta (27/01/2022).
Maria informa, durante ne’e estadu oferese profile litru 5.200 ba sira hamutuk uma kain 50 hodi konsumu bee ne’e, maibé estadu nia kontratu hahú fulan Juñu no remata ona iha fulan outubru 2021.
Ikus bee laiha hotu-hotu sosa bee, osan iha sosa, osan laiha ó atu halo saida, ne’ebé udan mai ona ami prepara fatin hodi enxe, se’i masa fatin moos sira ne’e, se’i ba basia no balde boot sira no jerigen 5 liter sira nemak hodi uza ida ne’e, haris fatin nian se’i ba basia boot fase roupa nian, kuandu udan la mai entaun ami araska,” katak Maria Rosa Madeira.
Nia akresenta tan, sira presiza tau jerigen 5 litru ne’e barak hodi ba kuru iha mota ibun São Mateus nian, nune’e karik motor no karosa iha bele tula hodi lalin, selae sira lalin lao ain de’it depende ba sira nia forsa.
Iha sorin seluk, Xefe Aldeia Buka-Fini João Paulo Soares informa, durante ne’e sira asesu bee moos husi suku Dare tinan barak, maibé dezastre naturais mota sobu hotu kanu bee. Ne’e duni BTL presiza rekruta ema ida ne’ebé mak besik hela bee ne’e hodi tau matan nune’e bainhira udan tun aselera lalais atu bee foer labele tama, se ema ne’ebé mak do’ok depois nia loke la’o tiha derpente udan no mota tun pasiénsia bee foer bele tama.
Ha’u hasoru Diretór BTL ona, ne’ebé BTL tenke kria lei ida fahe ba autoridade sira hodi kontrola buat ida servisu hamutuk ne’e i ha’u sujere ba BTL se bele tau meteran, ne’e para ita bele haree se mak uza bee halimar ita bele fó sansaun ruma,” dehan Xefe Aldeia Buka-Fini iha nia rezidénsia Ailok-Laran.
Hahú husi dia 4 abril mai ne’e sira hetan apoiu husi NGO Partisipa oferese profile hodi entrega ba BTL, maibé realidade bee ne’e la mai to’o agora.
Maibé na realidade ha’u ba hasoru Diretór sira lori bee mai, la lori mai to’o, entaun tanki ne’e abandona hela,” katak Nia.
Enkuantu tanki (profile) ne’ebé NGO Partisipa oferese ba aldeia Buka-Fini hamutuk haat, maibé NGO Partisipa remata ona kontratu, maioria komunidade konsumu udan been, sira ne’ebé iha osan bele sosa, sira ne’ebé laiha osan dalaruma kuru iha mota laran hodi konsumu.
Dalabarak nai ulun sira kolia iha fatin de’it la to’o mai haree ho matan iha ne’e,” dehan Nia.
Entretantu totál populasaun iha aldeia Buka-Fini hamutuk 1.684, tanke boot husi Dare ne’ebé durante ne’e oferese bee ba komunidade ho nia medida 8×12. Dadaun ne’e uma kain 1.311 mak konsumu hela bee moos Dare nian, maibé úniku aldeia Buka-Fini mak seidauk bele konsumu bee moos refere tanba hetan estragus ona husi inundasaun loron 4 abril ne’e.
Estajiada : Francelina Amaral
Asisten Editora : Juvita dos Santos




