Lafaek News—Pensamentu sosiedade nian ba ema ho defisiensia sira katak defisiénsia sira hein simu loos de’it osan hosi governu no nunka halo buat ida, maibé pontu forte barak mak sikat iha EhD nia isin lolon ne’ebé sosiedade konsidera defisiénsia.
Assosiasaun Defisiénsia Timor-Leste (ADTL), realiza atividade kona-ba kolókiu ba media ho tema “media sai ajente ba transformador ba lian ema ho defisiénsia nian, atu nune’e media bele habelar informasaun ba públiku ligado ema ho defisiénsia sira, tanba instituisaun no komunidade balu seidauk iha asesibilidade no koñesimentu kle’an oinsá atu uza lia-fuan ne’ebé formal ba ema ho defisiénsia
Diretor Ezekutivu Asosiasaun Defisiénsia Timor-Leste (ADTL), Cesario da Silva hateten, media mak sai hanesan liman-ain ba ema hotu bele habelar informasaun ba públiku kona-ba ema ho defisiénsia mos iha abilidade no labele husik ema ida iha kotuk.
“Dala-barak sosiedade nia pensamentu ba ema ho defisiénsia katak sira labele halo buat ida maibé so merese deit hodi hetan apoiu ka tulun. Tan ne’e atu harahun sosiedade nia pensamentu hirak ne’e presiza liuhosi media nia tulun hodi fahe informasaun ne’ebé pozitivu katak labele husik ema ida iha kotuk maibe sura ho ami,ema ho defisiénsia iha tipu ne’ebé diferensa, tanba ita halo komparasaun media bele halo mudansa ba EhD tanba tempu uluk familia barak mak subar nia oan ka familia ne’ebé defisiénsia iha uma laran deit maibe tulun no korajen hosi media EhD balun bele asesu ba públiku. ” Dehan Diretor Ezekutivu Asosiasaun Defisiénsia Timor-Leste (ADTL) Cesário da Silva ba Jornalista sira iha edifísiu ADTL, Mascarinhas, kinta-feira, 26/02/2026
Dadus ema ho defisiénsia as tebes no media mos konsege fahe ona informasaun lubun balu no sosiadade balu iha ona kuinesementu maibe media presija publika nafatin
“Dadus ba ema ho defisiénsia (EhD), iha 2022 EhD ne’ebé mais vulneravel liu numeru 17 mil, maibé EhD ne’ebé kondisaun normal oituan ne’e numeru 93 mil no liuhosi media nia advokasia kobertura ba ema ho defisiénsia (EhD), iha área remotas ikus mai públiku tau atensaun ba EhD ne’e hanesan heroi ida tanba liuhosi media nia publikasaun ikus mai EhD bele hetan atensaun iha públiku, nune’e media kontinua esforsu oinsá para ema hotu bele moris hanesan no kore EhD hodi marjinalizadu. Tanba EhD balun familia sira subar ba públiku, balun laiha kadeira roda ba sira hodi fasilita no movimentu ba mai”nia esplika
Instituisaun balun laiha asesibilidade ba ema ho defisiénsia sira no EhD mos seidauk bele asesu ba transporte públiku tanba kadeira roda mikrolete tula labele, nune’e media nia papel bele sai tilun, matan, ibun no lian ba ema lian laek sira.
Iha fatin hanesan membru konsellu imprensa Timor-Leste (KI), konsillera Isabel Fernandes hateten, kolókiu nia objetivu ne’e oinsá fahe direta ho ema ho defisiénsia nian tanba media mak sai hanesan agente transformador ba ema ho defisiénsia.
“Media bele halo pratikante ba ema ho defisiénsia, media tenki iha hanoin no prátika halo mudansa ba iha sosiedade no kontribui ba ema ho defisiénsia (EhD). Tanba iha instituisaun públiku balun seidauk iha asesibilidade ba ema ho defisiénsia seidauk sufisiente, tan-ne’e media nia observasaun iha terenu importante tenki respeita ema ho defisiénsia, tanba sira mos iha direitu tomak atu hetan atendimentu ne’ebé di’ak iha públiku.tanba instituisaun balun seidauk iha asesibilidade ne’ebé di’ak ba EhD no dala-ruma sira hetan diskriminasaun,”nia hatete
Maske dezenvolvimentu iha sidade la’o ona, maibé ema balun seidauk iha hanoin kona-ba fasildade ba ema ho defisiénsia nian, tanba edifisiu balun andar halo susar tebes ba ema ho defisiénsia EhD bele asesu, ema ruma seidauk iha hanoin kona-ba problema ne’e,tanba ne’e husu ba públiku oinsá atu tau atensaun no kria fatin ne’ebé dignu no kondisaun ne’ebé di’ak atu nune ema hotu bele utilija inklui ema ho defisiénsia
Jornalista -Maria J. de Jesus




