Lafaek News—Kbiit laek Manuela Maia Orijen husi munisípiu Ermera suku Eraulu Aldeia Darudu no agora da-daun hela iha suku Madohi aldeia Beto-Leste munisípiu Dili, oan nain haat haat la assesu ba eskola, prinsipiu moris hosi faluk Manuela katak, maske kiak maibe labele impede oan sira lakon futuru, maibe realidade mak hatudu katak laiha duni kbiit atu suporta oan nain haat ba eskola.
Faluk Manuela Maia triste nia oan nain tolu labele asesu ba eskola tanba rendementu ne’ebe nia hetan la sufisiente atu atende oan sira nia escola tanba depende de’it ba rai-henek mota Comoro.
“ Fuan moras tebes hanoin la to’o, sira hakarak ba eskola maibé, osan laiha atu fo ba sira hodi rejistu sira ba eskola,” Manuela konta ho matan been ba Lafek News iha nia rejidénsia Beto-Leste iha, kinta 06/03/2025.

Manuela Maia hatete, nia oan nain haat mane tolu no feto ida oan dahuluk ho naran Francisco de Deus idade (25) oan daruak Pedro Maia datoluk idade (22) Bisina de Deus maia, (12) no ikun Tome Moniz de Deus, (8) no oan nain tolu agora hela ho nia tiu iha Ermera Letefoho suku Eraulo aldeia Darudu hodi buka rasik sira nia moris liu husi faan ai-maran hodi hatutan moris loro-loron.
Inan husi labarik nain haat ne’e antes mai hela iha Dili halo servisu fase ema nia ropa hodi bele hetan osan atu bele aguenta nia moris loron-loron ho oan sira antes nia katuas oan hakotu nia peregrinasaun iha mundu hodi ba hamutuk ho aman iha leten as ba.
“Ha’u agora laiha servisu seluk ona agora ha’u kontinua buka moris liu husi pinhera raihenek iha mota no ha’u nia desafios boot nebe mak ha’u hasoru mak wainhira tempu udan mota tun nakonu susar ba ha’u pinhera raihenek atu bele hetan osan ” Dehan Manuela Maia ba Lafaek-News iha aldeia Beto Leste suku Madohi Postu Dom Aleixo munisípiu Dili.
Parte Seluk vizinu inan kbit laek ho naran Paulino Freitas fo sasin katak labarik sira hakarak atu eskola, maibé sira nia rendimentu husi piñera rai-henek ne’e la sufisiente, maibé rendimentu ne’ebé hetan atu sustenta de’it hahán loro-loron nian.
“Agora haree fali ba labarik, labarik sira gosta ba eskola duni, maibé sira nia kbiit mak laiha, labarik sira la ba eskola no entre sira nain haat ne’e iha feto ida mak eskola iha foho, agora oinsá atu hetan osan mak nia inan tun mota pinera rai-henek hetan osan, mos ba han hemu nian de’it sira atu tau hamutuk osan ba selu labarik nia eskola mos la too no dala-ruma iha ne’e sira hahán laiha ami prontu ajuda malu,” viziñu ne’e haktuir.

Hatan ba preukupasaun inan faluk ne’e nian Xefe Aldeia Beto-Leste, Adriano Monis, esplikak antes ne’e sira rejistu ona ba bolsa da mae, maibé realidade seidauk hetan sira nia direitu.
“Ha’u husu ba sira rejistu tiha ona ba bolsa de mae ka seidauk sira dehan hotu ona ha’u hanoin sira hetan tiha ona orsamentu ba bolsa de mae nian maibé, realidade seidauk hetan too agora, loron hirak ba kotuk ha’u hatete ba sira atu ba hasoru staf asuntu sosial iha suku, atu halo fali deklarasaun foun hodi hatama fila-fali ba postu administrasaun hodi halo prosesaun foun atu nune’e halo tratamentu hanesan, tanba nia oan sira agora lakon oportunidade ba eskola.
“ Kuandu nia oan sira ne’ebe lakon escola, impaktu mak oan sira labele iha matenek atu servisu ba nia familia no se bainhira la escola total hanesan ne’e ba futuru fo impaktu ba familia no nasaun, Ita hotu hatene katak labarik sira nia futuru importante tebes ba ita nia nasaun maibé realidade iha ha’u nia aledia Beto-Leste, balun lakon sira nia estudu entaun Timor lakon futuru no nia familia uma laran mos lakon nia rekursu umanu, total Komunidade iha aldeia Beto-Leste hamutuk 2.447, no uma kain hamutuk 393,” lia husi autoridade lokal Beto-Tasi.
Jornalista :Domingas Sequera Beto
Editor : Agapito de Deus




