Lafaek News—Prezidente Repúblika José Ramos-Horta hateten, Governu tenke tau prioridade ba setór edukasaun nasionál, saúde no agrikultura nu’udar prioridade estratéjiku nasionál.
“Edukasaun, saúde no agrikultura tenke prioridade estratéjiku nasionál, ita tenke foti edukasaun, saúde no agrikultura ba nível ne’ebé ha’u bolu nasionál security,” dehan Xefe Estadu, José Ramos-Horta, iha nia diskursu ba kondekorasaun ba manorin na’in 86, iha Palásiu Prezidensiál Bairo-Pité Díli, (27/11/2023).
Infelismente laiha Governu ida iha rai ida ne’e ke deklara edukasaun prioridade númeru um, saúde prioridade númeru um, agrikultura prioridade númeru um. Buat hotu-hotu prioridade, mais prioridade hotu-hotu ne’e tenke tane prioridade tolu ne’e.
Ramos-Horta konsidera, Governu tau importansia ba infra-estrutura ne’e mós importante, tanba se estrada diak, estrada rural iha, fasil liu ba labarik sira book aan, família sira book an, profesór sira book an.
Iha setór edukasaun, Governu tenke tau matan hahú husi Pré-Primaria, Ensinu Báziku, Sekundária to’o Universidade.
“Iha pré-primaria tenke apoiu inan sira, inan iha gravidez, antes de gravides, durante gravides no pos-partu,” rekomenda Horta.
Premiadu novel ba paz ne’e avalia, manorin na’in sira iha TL maioria mak seidauk moris diak, tanba ho vensimentu ki’ik.
“Infelismente hau haree imi-nia moris difisil los, imi nia kondisaun, imi nia vensimentu, imi nia alimentasaun, imi nia saúde,” haktuir ema númeru ida iha TL ne’e.
Xefe Estadu mós kestiona órgaun lejislativu sira, tanba aprova osan boot ba transporte no tratamentu sira nia saúde, tan ne’e valor moral iha sosiedade halo Ramos-Horta revolta, tanba la konsidera mestre/a sira.
“Ierarkia e valores iha sosiedade ita-nian ne’e halo ha’u revolta. Agora dadaun iha Parlamentu deputadu sira husu mil e seis sentus dolar ba subsídiu transporte no mil e seis sentus ba saúde, signifika o moras fulan-fulan e laiha osan ba mestre sira.
Iha Finlandia, ha’u halo survey, husu ba povu, se mak sira respeita liu, maioria sira fó aseita sein pursentu hateten mestre sira. Ne’e hatudu valor moral étika sosiedade nian, ita-nian se mak liga imi? Ha’u haree ministra mak halo lista identifikasaun, ha’u haree balun profesór 50 anus, balun hanorin ona 60 anus tan, e se mak rekoñese imi, ne’e hatudu miseria desta sosiedade,” lamenta Ramos-Horta.
Estajiada : Epifania I.Pinto
Editor : Agapito de Deus




