Lafaek News–Prezidente Repúblika José Ramos Horta, hatete kontribui nutrisaun di’ak ba saúde, husu Timor-oan tenki hatoma-an konsumu produtu lokál no labele konsumu demais hahán importadór hodi valoriza produtu rai-laran.
Gabinete Presidente Repúblika liu husi Gabinete Asesoria nutrisaun, hamutuk ho parseiru dezenvolvimentu hanesan Asosiasaun HAK, IS-MAIK, PARCIC realiza jantar hamutuk ho Prezidente Repúblika José Ramos Horta nu’udar kampaña nutrisaun nasionál ho tema ” Ai-farina mak alternativu ida ba Ai-han baziku ne’ebé sei la fo risku ba saúde” hala’o iha Jardim Palasíu Presidensiál hamutuk ho toos nain sira kompostu husi Munisípiu Aileu, Liquiça ho Manatuto
Timoroan sira tenke hatomaan han hahán ne’ebé mai husi produtu lokál hanesan aifarina, batar, fehuk tanba hahán sira ne’e kontribui nutrisaun di’ak ba ema nia saúde. Labele han demais han etu ka foos,” dehan Prezidente Repúblika Josè Ramos Horta iha Jardin Palasíu Presidensiál Bairo-pite, Segunda ( 25/07/2022).
Tuir PR Horta, han etu foos bele provoka diabetes, hahán seluk ne’ebé mós Timor oan barak konsumu no la kontribui ba saúde mak supermie tanba ne’e ema Timoroan tenke hatomaan hemu bee barak no han ai-fuan maka’as atu hadia nutrisaun ema nian no liu-liu ba labarik no inan isin rua.
Ita buka muda maneira han atu hadia nutrisaun iha Timor Leste. Ha’u haree katak programa governu nian ba kombate mal-nutrisaun di’ak loos no Prezidente Repúblika tenke tane ida ne’e, tanba hanesan konsidensia ka hanoin ida de’it atu kosok oan sira hahú kedas husi inan isin rua, iha nutrisaun di’ak hodi fó susuben inan nian ba bebe atu nia bele iha nutrisaun di’ak”.
Horta afirma, problema boot iha Timor-Leste estastestika UNICEF nian, 50% inan isin rua mak fó susuben inan nian ba oan sira, tanba ne’e ema hotu tenke hakas an atu númeru ne’e sa’e ba pursentu 80, Tanba susuben inan nian mak di’ak liu ba oan sira tanba nutrisaun 100% kompletu ba saúde labarik nian no sub-nutrisaun mai husi susuben sira ne’ebé kontaminadu ho kímiku ne’ebé faan iha loja sira.
Kampaña ba nutrisaun tenke maka’as liu-liu inan sira tenke fó susu ba bebe ne’e númeru ida no inan tenke iha edukasaun atu iha ijene labele abandona labarik sira moris livre hodi lori moras ne’ebé afeita ba saúde públika no implika mal-nutrisaun iha familia”.
Iha Fatin hanesan Ministra Saúde ( MS) Odete Maria Freitas Belo, hatete Ema hotu iha obrigasaun atu kontrolla ninia hahán atu labele monu ba moras ne’ebé afeita ba saúde públika no lori impaktu negativu ba kondisaun nutrisaun labarik sira nian.
Ema hotu iha obrigasaun atu kontrolla ninia hahán atu labele monu ba moras ne’ebé afeita ba saúde públika no lori impaktu negativu ba kondisaun nutrisaun labarik sira nian,” katak governante.
MS Odete afirma, Ministériu Saúde iha planu prióridade ba hadia nutrisaun iha Timor Leste no atividade kampaña ba nutrisaun ne’e rasik hetan apoiu maka’as husi xefi Estadu no Xefe Governu atu labarik Timoroan sira iha nutrisaun di’ak, bainhira labarik sira ne’e boot iha dezenvolvementu di’ak iha parte fiziku no intelektual.
Atu apoia hodi hadia nutrisaun ba labarik sira governu ihaos programa bolsa da mae jerasaun foun no programa ida ne’e nia objetivu prinsipál mak Timor Leste bele iha redusaun ba mal-nutrisaun tuir Objetivu Dezenvolvementu Sustentabilidade (ODS), ne’ebé sei atinji iha 2030″.
Entretantu Diretór Ezekutivu Asosiasaun HAK, Sisto dos Santos hatete, objetivu husi eventu ida ne’e mak atu hatudu oinsá aifarina bele sai ai-han alternativu ne’ebé nutritivu, ho esforsu ne’ebé mana Lú IS-MAIK ho ninia ekipa halo hodi transforma ai-farina ba paun maubere no bolus inklui ba ai-han sira seluk atu hatudu kontribuisaun ki’ik oan no dalan ida di’ak ba hadia nutrisaun iha Timor Leste ho ai-han lokal ne’ebé povu iha.
Ami haree katak konteudu ai-farina sei la prejudika ema nia saúde bainhira ita bele kombina ho ai-han sira seluk ne’ebé nutritivu no di’ak ba ema atu konsumu”.
HAK orgullu ho polítika no programa Prezidente Repúblika nian ne’ebé integra ona ba públiku kampaña nutrisaun nasionál hodi hadia mal-nutrisaun iha Timor Leste no hein katak ba oin sei iha kobinasaun ida di’ak ba ai-han hotu-hotu ne’ebé bele lori saúde di’ak ba sidadaun hotu-hotu no iha okaziaun ne’e Diretor HAK Sisto do Santos akresenta estadu no governu fo valor no valoriza ba ai-han lokál ne’ebé iha hodi signifika toos na’in sira hodi motiva esforsu hirak ne’ebé toos na’in sira halo.
Jornalista : Rita Moniz
Editór : Agapito de Deus




