
Lafaek News–Prezidente Repúblika José Ramos Horta deklara Timor oan tomak haree kafé hanesan Kultura Nasionál hadomi, nune’e bele aumeta produsaun.
Prezidente Repúblika José Ramos Horta hatoo asuntu ne’e iha nia intervensaun Diálogu komunitaria kulturál ho Tema dala ba dame iha Ermera Gleno edifisiu teras Propriedades.
ha’u hakarak ita nia Timor tomak halo ita hadomi kafé haree kafé, hanesan kultura Nasionál, Ita tenki hakuak kafé, fo moris ba Familia lubuk ida 30 mill Liu tan, ha’u hatene tinan lubuk ida mai governu hahu iha ne’eba kedas, maibé agora mos iha planu para aumenta ba produsaun kafé”, dehan Prezidente Repúblika Josè Ramos Horta nia intervensaun iha Ermera Gleno, sabadu (09/07/2022).
Tuir PR Horta, Tinan di’ak bele produz, produtor mak hatene Reitor sira, institutu kafé CCT, no mos sira seluk, mak hatene, maibé buat ne’ebé mak uluk lee tempu Portugues kedas Timor bele produz too 50 mil tolenadas kada tinan, tuir solo, klima ne’ebé di’ak ba kafé.
Maibé tenki tau matak di’ak ba kafé laos de’it hanesan Goiavas fuik, tempu goiava o ba kuu faan iha estrada ninin, kafé ne’e espesial tenki trata di’ak”, dehan PR Horta iha intervensaun ba sidadaun Ermera.
Xefe estadu Horta haktuir, Governu iha planu no estudus barak loos ona iha tinan hirak nia laran, la presiza estudus barak tan atu haree fatin kafé nian, tanba estudus desde tempu Portugues.
Ha’u nia mehi mak ne’e ita mobiliza povu tomak iha fatin ne’ebe kafé iha, fatin ne’ebe bele kuda kafé ita kuda, klaru kuda mos kakau, Vania, bele aproveita mos maek, maibé kafe importante liu, barak hakarak mak maek, tanba folin di’ak, lakoi servisu nia moris arbiru de’it, ba kee mai faan, ida ne’e mak problema no dezafiu boot,” dehan PR Horta.
Iha PR nia intervensaun reforsa, Povu nian, Governu nian lideransa ministeriu agrikultura nian, maibé lideransa husi tekniku CCT, Timor global sira Tinan lubuk ida tau matan ba ida ne’e mobiliza governu nian, privadu kuda kafé iha fatin hotu-hotu.
“Ita servisu hamutuk mobiliza Rekursu governu nian, Rekursu privadu ita kuda kafé iha fatin hotu-hotu ne’ebé tekniku sira hatete bele kuda kafé, mobiliza Jove rihun ba rihun kada tinan durante tempu férias maibé haree mos ho klima, ita mobiliza para kuda kafé, nune’e ’e Timor-Leste sai produtor mundial, bele too mais ou menus 30 mil, tinan 20 mai sae too 50 mil, ne’e iha ona todan merkadu Mundiál kafé”.
Xefi estadu, apelu ba Timor oan tomak laos de’it iha reijiaun kafé, hadomi kafé nu’udar kultura nasionál identidade Nasionál, indentidade, buka promove kafé hahu husi estadu, too populasaun.
Entretantu hafoin remata diálogu iha Ermera Gleno, Prezidente Repúblika, PM, PN no oitavu Governu Konstituisional RDTL ho NGo,parseiru dezenvolvimentu nasionál no internasional sira hotu kontinua kedas ba Sesaun daruak nian, abertura kampania Nasionál rehabilitasaun kafé Timor “hadomi kafé, ita nia kultura” No kampania Nasionál ba programa nutrisaun no seguransa alimentar ” nutrisaun di’ak povu saudável nasaun forte”. Iha suku Tokoluli Postu-Administrativu Railaku Munispiu Ermera.
Jornalista : Rita Moniz
Editór : Agapitio de Deus




