Lafaek News–Desizaun Inan-Aman Fernando Babo nian ses dook husi situasaun atual, ema hotu preukupa futuru, hakur mota no la’o husi foho lolon mai Dili hodi buka matenek, maibé diferente ho Fernando sa’e roo dook husi Oe-kusse mai Dili hodi buka osan liu husi fan manu tolu dan.
Fernando mos haktuir, buka osan mos hanesan meius ida importante atu sustenta nesessidade moris loro-loron, eskola mos meius ida importante atu hetan dalan naroman iha futuru.
Maibé, ema hotu la sente katak governu esforsu hela atu halakon obstákulus iha asesu ba edukasaun no asegura atu labarik no foin sa’e sira bele hetan asesu ba edukasaun ida ho kualidade, la haree ba kondisaun ekonómika no sosial no mos fatin iha ne´ebé sira horik ba, sai nudar estratéjia prioritária ba governu, maibé labarik balun ne’ebé influensia makas husi inan-aman nia hakarak hetan osan lalais duke labarik nia futuru.
Labarik sira ne’ebé idade sei kiik iha direitu asesu ba Edukasaun ho kualidade, labele sai de’it priviléjio ba ema balun, maibé, pelu kontrariu, edukasaun presiza sai nudar instrumentu inkluzivu ida ne´ebé bele hamenus diferénsias, iha oportunidades socio-ekonomikas, hodi promove dezenvolvimentu ekuitativu iha nasaun.
Maibé, inan-aman husi Fernando Babo mai husi RAEOA sub-rejiaun Oesilo, idade foin 13 tuir lolos oportunidade tomak atu investe ba edukasaun, maibé haree ba nesesidade uma laran ne’ebé la sufisiente obriga idade 13 ne’e hakat husi Oe-kusse mai Dili hodi fan ema nia Manu-tolu daan nune’e bele hetan netik dolar-idak ka rua kada loron, rai hamutuk hodi haruka tutan ba nia inan-aman ne’ebe moris terus hela iha Oesilo.
Fernando Babo hanesan oan mane boot husi ninia alin nain tolu idade sei kiik, husik hela nia alin kiik nain tolu ho inan-aman iha rai Oe-kusse mai buka osan iha Dili, hela ho inan kiik iha Aitarak-laran hodi fan manu-tolu dan.
Ha’u fan manu-tolun daan, durante tinan barak, no manu-tolun ne’ebé hau faan, hau nia ama kiik sira nian, loron ida ha’u faan manu-tolun raak ida hotu osan hamutuk $7.0, no sira fo hau $ 3.0, loron ida, osan sira ne’e ha’u rai hamutuk, hodi ajuda ami nia moris, haruka ba ama sira iha Oe-kuse hodi sosa fos no nesesidade ne’ebé ama sira presija,’’ hateten idade 13 ne’e ba lafaek news iha palapasu foin lalais.
Fernando rasik la eskola tanba moris ne’ebé la sufisiente, nia deside an lakohi eskola, dalan diak ba nia mak tenke mai Dili hodi buka moris atu ajuda alin sira nia eskola no Apa Ama.
Ama ho Apa no alin nain tolu hela iha oesilo, nia Apa no Ama hanesan agrikultor no bainhira osan iha hafoin nia ba visita nia familia, ha’u nia alin segundu agora klase 4 ano no tersiru klase 2 ano, no alin ikun klase 1 ano iha eskola ensinu primária Oesilo,’’katak Fernando.
Ikus liu Fernando dehan, nia nunka sente kolen iha loro-loron tutur manu-tolu daan la’o husi uma leet ba uma leet no haleu sidade laran, loron manas, kabun hamlaha Fernando pasiénsia de’it, tanba inan-aman ho alin nain tolu iha foho Oesilo hein laran metin hela nia oan mane boot buka hela osan iha sidade Dili.
Ha’u la sente kole, tenke pasiénsia, hamlaha ba uma mak han de’it, loron manas mos ha’u la kolen, ha’u tenke badinas, tanba apa ho ama sira ho alin sira iha Oesilo laran metin los, ha’u mai Dili ne’e tenke haruka osan ba sira hodi sosa foos ba sira han,’’Fernando Hakotu.
Estajiada : Angela Carvalho
Editor : Agapito de Deus




