Lafaek News–Tersa 10/01/2023 Organizasaun Mundial Saúde (OMS) entrega mákina x-ray 3 liu husi Ministériu Saúde hodi oferese ba munisípiu tolu kompostu husi Vikeke, Manufahi, Ermera atu elemina moras tuberkulojia.
“Hanesan kompleta governu Primeru Ministru deklara tiha ona atu hakotu moras tuberkulójiku iha munisípiu tolu (3) Vikeke, Manufahi no Ermera tanba ne’e ita boot sira nia prezensa ohin loron fó liu importánsia ba munisipiu tolu ne’e, tanba responsabilidade todan ida mak imi sei asume, ne’e komitmentu hanesan pblikurofesionál saúde, pesoal saúde no hanesan ajente públiku, funsionariu públiku ne’ebé haknar-an iha ministériu saúde,” dehan Diretora Jerál prestasaun Saúde Ministériu Saúde Odete da Silva Viegas iha Novu Turizmu, Tersa (10/01/2023).
Diretora Jerál prestasaun servisu ne’e argumenta, tanba hotu-hotu rekoñese katak programa TB dezde inísiu iha atinjimentu ho númeru 498 no dezafiu lubuk ida, maibé pesoal saúde la lakon vontade espíritu serví hodi hala’o servisu, ikus mai konsege muda tiha númeru ne’e ba 500, ikus konsege hatun fali, signifika esforsu tomak ne’ebé profesionál saúde halo la para, hamutuk kontinua hala’o nafatin esforsu no komitmentu governu nian, atu nune’e meditasaun ba kazu ne’ebé mak sai album ne’e hatudu sinais di’ak no ida ne’e hatudu komitmentu di’ak.
“Hanesan knaar na’in saúde maski iha kritikas barbarak maibé la hakotu ita knaar servisu, krítika ne’ebé ema fó atu fanu ita oinsa servisu ho di’ak liu, husi kritika sira ne’e presiza di’ak liu iha future,” Odete dehan.
Diretóra Jerál ne’e fundamenta, ministériu saúde la servisu mesak, tuberkulójika parte ida halo kolaborasaun liña-ministerial no-mos parseiru ajente hotu ne’ebé durante ne’e apoiu ministériu saúde, maske durante ne’e kestona buat barak, maibé buat barak mós MS hetan apoiu.
“Ita boot sira hare’e mákina x-ray ne’ebé sufisiente ba ita, maibé ita nia problema ida mak manutensaun mós, nune’e husu ba kolega sira ne’ebé responsabilidade ba ekipamentu sira kuidadu sasan sira hanesan kuidadu ita nia aan rasik, tanba la fasil atu hetan sasan sira ne’ebé ho kustu boot hodi funsiona ba sustentavel, ne’e responsavel ba iha ita boot sira nia liman hodi tulun komunidade sira, ikus liu lori ministériu saúde hatoo agradesimentu ba OMS ne’ebé kontribui tebes ba papél ministériu saúde nian ho oportunidade furak ida ne’e, ohin bele hetan tan ekipamentus hodi apoiu diagnostiku ka servisu pesoal saúde hodi nune’e kombate TB iha Timor-Leste.
Iha fatin hanesan reprezentante saúde munisípiu Manufahi, Carlota Seixas do Rego, espresa sentimentu kontente ho fasilidade ne’ebé fó husi OMS liu husi MS ba tulun pesoal saúde hodi halo atendimentu di’ak liu ba pasiente tuberkulojika iha munisipiu Manufahi.
“Ami husi Manufahi kontente tebes ho fasilidade ne’ebé sira fó mai ami, apoiu tebes ami-nia servisu, tan ne’e ita hotu hatene populasaun sira Hela dook malu no dalaruma laiha fatin no ekipamentu halo transferensia mai iha óspital referral Maubisse, difisil tebes asesu ba resis maibé ho ekipamentu sira bele ajuda hodi fasilita servisu atendimentu di’ak liu tan ba pasiente sira” dehan Carlota.
Carlota esplika, Iha Manufahi dalaruma pasiente sira halo transferensia mai saúde referral Maubisse, pasiente sira lakoi tanba familia laiha, pasiensia mate ka moris hein de’it iha Manufahi tanba ba referral laiha familia, tan ne’e pasiente sira deside hein, tan ne’e ho ekipamentu sira fiar katak bele ajuda pesoal saúde sira hodi halo atendimentu ba pasiente sira nia moras.
“Bainhira Ami hetan kazu TB, Ami haruka PSF sira iha Postu saúde ba fó ai moruk hodi halo tratamentu ba pasiente sira suku aldeia sira, mai iha Manufahi mos transfer mai iha referral Maubisse hodi tratamentu hodi hasai resis, agora ami kontente tanba hetan ona ekipamentus bele fasilita di’ak liután pasiente.
Entretantu observasaun Lafaek News iha terenu entrega ekipamentu mákina x-ray ne’e partisipa husi parte OMS, Diretóra Jeral Saúde no reprezentante husi pesoal saúde Munisipiu Manufahi, Vikeke no Ermera.
Jornalista : Felipe Soares
Editór : Agapito de Deus




