Lafaek News–Bainhira atu halo mudansa ba moris di’ak lalika mehi mo’e fan sasán iha ema barak ka iha feto klosan ho mane klosan sira nia oin, mo’e ho bonitu tau tiha ba kotuk hisik kosar hodi buka osan hadia moris.
Inspiradór Jonzito Soares Pinto, ema ida hala’o nia estudu iha Universidade Oriental Timor Lorosae (UNITAL), la mo’e buka osan ba nesesidade uma laran no eskola nian liu husi faan katupa haleu resintu univsersidade ne’e hodi kasa osan husi nia maluk estudante sira iha eskola ne’e, maske loron manas, ema barak, maibé nia hulan katupa hodi fan iha tempu livre, joven inspirador foun ne’e hanesan oan ba da-haat husi António Soares no Deolinda Pinto, nia iha maun alin nain 4 no feton 1, estudu iha Fakuldade Edukasaun, Departamentu Biolóji UNITL.
Ha’u halo katupa nee loron ida 12 dollar, dalaruma mós depende ba nuu tahan, se nuu tahan barak ha’u halo too 15, no katupa ne’ebé ha’u fan ne’e kada loron sempre hotu, ha’u faan ida ho folin sentavus 10, osan ne’e ha’u tau hamutuk hodi atende ba selu kos, selu ba transporte ba kampus, uza ba foto copy no print tugas,’ esplika Jonzito Soares Pinto ba Lafaek News iha resintu UNITAL Bekora foin lalais.
Estudante ne’e hatutan, Nuu tahan ne’ebé homan sai katupa ne’e nia apa ho ama sira haruka husi foho tuir Bus de’it, dala ruma mós nia koloka tempu hodi ba foti direita iha Vikeke hodi lori mai nia kos hodi enxe foos ba laran tein tasak, hasai halo malirin enxe fali ba balde leba ba resintu universidade hodi buka osan.
Ha’u hatete ba apa ho ama sira dehan imi haruka nu’u tahan ho nu’u mai ha’u halo katupa ba fan atu bele sustenta ba ha’u nia estudu, nunee ha’u sempre husu ba sira imi haruka nuu tahan mai mak diak ka imi haruka osan mai mak di’ak, no dalan ne’ebé diak liu mak haruka de’it nuu tahan mai ha’u halo katupa ba fan hodi atende rasik ha’u nia nesesidade eskola nian, tanba ha’u hakarak atu moris mesak,’’ katak inspiador ne’e.
Nia sente hakmatek liu bainhira buka rasik osan liu husi fan katupa, tanba la satia ona nia inan-aman ne’ebé moris hanesan agrikultor iha Vikeke, susar hetan osan kuandu Jonzito husu urjénsia, di’ak liu buka rasik osan atu ajuda fali inan-aman iha foho ne’eb susar osan.
Ha’u hahú fan katupa ne’e iha tinan ida ne’e iha loron 28 fulan Janeiro, hahú husi ida ne’e osan ha’u nunka husu ba iha inan-aman, no ha’u iha hanoin ida katak eskola universidade eskola boot liu, maibé la signifika katak eskola boot ne’e ita tenki husu hela de’it osan ba iha inan-aman, ita presiza buka rasik osan hodi atende ba ita nia nesesidade loro-loron,’’ haktuir Jonzito
Nia konta tuir katak hahú husi tau ain iha eskola primaria too iha pre-sekundaria nia komesa ona buka moris liu husi faan nuu, ba iha sekundaria nia buka fali moris ho faan modo hodi atende ba nia eskola, nune’e too sama ain ba iha universitáriu mós nia nafatin kuka moris ho faan katupa hodi selu rasik eskola.
Mo’e ba Jonzito laiha, ho razaun katak se mo’e, osan sei halai dook liután, maske mehi hakarak moris goja ho kosar ben rasik, duke goja iha sidade, maibé inan-aman iha foho deve tun sa’e hodi haruka osan mai Dili, hanoin hanesan ne’e eskola ne’e remata, servisu la hetan, inan-aman iha foho aumenta kiak liután.
Se ha’u mo’ee ntaun ita nia iha kreativu oi-oin maibé nia sei la realiza tanba ho sentimentu ida mo’e ne’e, Iha ami nia bairo laran kolega sira hanesan hatun ha’u liu husi kanta dehan katupa la folin no katupa fan la hotu, ha’u nia tiu ho kolega balu hatete, direta ba ha’u katak o fan katupa iha universidade hanesan ne’e o la mo’e, maibé ha’u hatete ba sira ha’u mai husi familia agrikultor, ha’u moe bainhira na’ok, más esforsu ho ha’u nia kosar ben rasik ha’u la moe, se o mo’e tanba sa mak o eskola,’’ Vikeke oan haktenik.
Nune’e, ho lia fuan kantiga hirak ne’e hanesan lia-fuan insipirasaun ida, tenke pasiénsia no sakrifika an, moto hatete labele lakon esperansa bainhira o faila, nafatin esforsu tanba oportunidade mai sei la hotu.
Jonzito hatutan, foos saku ida nia uza ba semana ida ou semana ida ho balu, tanba katupa ne’ebé mak nia halo ba fan husi loron segunda too Sesta kolega estudante sira sosa hotu kedan.
Lia-fuan ikus husi Jonzito katak hanesan joven foin sa’e tenke maduru, la’os atu tane liman ba inan-aman bei-beik, no atu sai matenek la’os ema riku nia oan de’it mak eskola, maibé povu agrikultura nia oan mós esforsu nia an atu eskola ho kosar-wen rasik.
Jornalista : Sandy Belo
Editór : Agapito de Deus
