Lafaek News-Ministériu Saúde (MS) Kinta (12/10/2023), Iha ne’ebé komemora loron mundiál saúde matan no ofrese ókulu gratuitu ba pasiente matan sira.
Vise-Minístru Saúde Operasionalizasaun Hospitál Flavio Vrandão Mendes Araújo hatete, Loron mundiál saúde matan liu husi ministériu fo konsulta ba pasiente matan no ofrese mos ókulu ho gratuitu.
“Ohin ita ko’alia kona-ba komemorasaun loron saúde mundiál matan nian, ne’ebé ami sei fo kunsulta Matan no oferese ókulu gratuitu ba pasiente sira hotu-hotu nomós halo refleksaun uituan kona-ba iha 24 anos nian no ohin mos ita ko’alia kona-ba ita nia rekursu umanu ne’ebé 24 anos nia laran ita halo progresu maka’as ne’ebé iha post graduasaun diploma iha Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL) ne’ebé mak produs mos médikus sira ne’ebé mak halo sub espesialidade iha matan nian, maibé politikamente ba oin ita tenke halo diak liu tan depois sira tuir formasaun sira tenki hetan apresiasaun ba nivel ida ne’ebé mak apropriadu ho eskola ne’ebé mak iha,” Flavoi dehan.
Governante ne’e fiar katak rejultadu husi investimentu ne’ebé mak halo iha rai laran to’o ohin loron sentru nasionál matan iha médiku espesialista kuaze na’in 6 ona depois graduasaun kuaze na’in 10 ne’ebé mak halo ona servisu kona-ba matan nian, halo operasaun katerak nian bele halo ona iha Maliana ho Suai no iha ospitál nasionál Guido Valadares mós la’os de’it halo operasaun ba matan hanesan katar, maibé sira halo operasaun ne’ebé mak mais avansadu.
“Ita halo iha programa Aotrits programa ida ne’ebé mak lori asistensia espesialidade matan nian ba to’o iha munisípiu ba rural ida ne’e ita ko’alia intensivu para atu la’o maibé ita mós intensivu para investe kontinua reinveste fila-fali ba programa eskola ne’ebé mak uluk ita inisia maibé ita para tiha fali, maibé ba oin ita sei la’o fali aktividade akademika iha ospitál Guidu Valadares ne’e sai papél importante ba desenvolvimentu rekursu umanu iha rai laran, ne’e ita inisia fila-fali Ministériu saúde mós sei halo ezersísiu ida depois formasaun ba sira ita enkuadra sira tuir nivel ne’ebé mak sira merese duni atu hetan, ne’ebé ita uza meius ida ne’ebé mak ita halo katak investimentu rai laran ho área klínika seluk ne’ebé mak hanesan Anestejias, ba Sirujias, Opteterginikolójia,Pediátria tanbá depois 24 anos ita haruka ba estuda iha rai li’ur ho ita investe iha rai laran mais di’ak liu investe iha ita nia rai laran,”nia afirma.
Nia argumenta liu tan katak, Programa ne’ebé mak iha ona presiza re-estar fali uluk hanesan uluk hala’o, maibé tanbá ladun fiar a’an nune’e hapara tiha ne’ebé agora tenke re-estar fila fali para bele hatene katak ne’e sei fo solusaun di’ak liu ba problema ne’ebé iha.
“Forensik ita iha ona médiku jerál mak doutór Nilton Tilman ho nia ekipa médiku na’in rua ne’ebé mak presta hela servisu forensik nian iha ne’ebá, maibé ba oin ita sei hare’e di’ak liu tan hodi investe ba forensik, forensik sira halai ona ba krimi nian, la’os kazu normál kada-vez ita bele ko’alia sufisinte para responde hela ita nia situasaun iha ita nia rai laran ho área klínika sira ne’e maka ita investe menus,” nia mensiona.
Agora ba oin sei investe fila-fali iha área klínika nian maka’as liu tan ho ida ne’e bele eleva servisu di’ak liu nomós sei minimiza haruka pasiente ba rai li’ur, Lahane ekipa servisu misaun la’o hela ne’ebé mak atu halo estabelesementu ne’e prosesu naruk sei la’o hela maibé sei iha esperansa bo’ot katak se kuandu buat hotu la’o ho di’ak no iha ona aktividade kona ba sentru ne’e rasik ne’e bele inisia ona, entaun reza para buat hotu bele la’o ho diak tuir nia tempu.
Nia afirma, Pasiente ne’ebé mak agora dadauk iha agora rezolve ona 174 kuaze pasente balu hetan ona pasaporte.
Jornalista : Julio Da Conceição
Editor : Paulo Collo




