Lafaek News—Prezidente Repúblika (PR) José Ramos-Horta hateten, sei koalia ho Primeiru Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmão hodi prepara fatin definitivu ida ba Centro Audiovisual Max Stahl Timor-Leste (CAMS-TL) hodi prezerva no kuidadu óbra Max Stahl nian kona-bá istória luta Timor-Leste nian.
“Ha’u espera Nonu Governu para haree fatin ruma definitivu ba Max Stahl Audiovisual, duke hela nafatin iha Bemfica ke ita la hatene se mak na’in ba Bemfica, sira be hatete ami mak na’in ne’e, hau la dun fiar.
Diak liu haree uma-foun ida diak ba instituisaun ida ne’e ho instituisaun seluk tan ke halo servisu hamutuk, ne’e mak hau sei koalia ho Maun Boot Xanana para omenajen e respeitu ba memória Max Stahl nian,” informa Xefe Estadu José Ramos-Horta, liuhosi nia diskursu iha aniversáriu CAMS-TL ba dala 20, iha Díli.
Ramos-Horta haktuir, nunka falta inisiativa ruma ne’ebé atu hanoin onra ba Max Stahl, no sempre buka inisiativa hotu hodi konstrui memória no fó omenajen ba jornalista sira ne’ebé kontribui ba ukun rasik aan.
“Iha hau nia galleria iha Farol, simples ida iha fatin oan ida ha’u bolu Max Forever ho nia fotografia balun. Agora hadi’a ona fatin ida ke ho orsamentu rasik maka restaura iha Farol, iha kotuk, hanesan atu halo omenajen e hanesan memória jornalista sira hotu-hotu ne’ebé kontribui ba luta ida ne’e,” dehan Laureadu Novel ba Paz ne’e.
Diretór Ezekutivu CAMS-TL, Euddicito Pinto haktuir, Sentru Audiovisual Max Stahl hatu’ur ona valor audiovisual nia servisu prezervasaun ne’ebé kolaborasaun ho saudozu funda CAMSTL iha 20 Setembru 2003 iha Dili.
Max Stahl rasik kria abut ba nasaun foun ida ne’e, no mundu hatene katak, audiovisual halo rahun izolasaun ba momentu ne’ebé krusial tebes husi TL nia istória no independénsia iha tinan 30 liu ba.
Ezekutivu ne’e relata, CAMS-TL prezerva ona file matéria audiovisual hamutuk 10.000 no oras 500 husi dadus ikus 2023 nian.
Audiovisual ne’ebé asesivel ba ema hotu asesu no dezenvolve ba matéria siénsia no entretenimentu no museum tuir arte no akadémiku sira nia estudu. Iha aniversáriu tinan rua nolu, CAMS-TL hatur ona valor kona-ba audiovisual nia servisu prezervasaun, ne’ebé kolabora ho arte konteporariu sira hodi hatur istória husi arte audiovisual durante fulan ida.
“Iha séklu 20, teknolojia mais avansadu liu no kompete kedas kada oras no loron, patrimóniu audiovisual ho matéria katalog iha risku boot, tanba produsaun sira ne’e laiha ona. Ita-nia istória ne’ebé hetan gravasaun husi tinan 20 ba kotuk, bele lakon, ida nee risku ba ita nia memória no istória,” rekoñese Diretór CAMS-TL.
Servisu CAMS-TL preokupa tebes desde tinan 20 liu bá, no agora konsege iha plataforma foun ne’ebé bele dijitaliza no mitiga ita nia memória sira hodi la hetan risku.
“Ami husu ba Governu no entidade hotu nia kolaborasaun se diak liu rekoñese CAMS-TL hanesan instituisaun ida ho independente tuir saudozu Max Stahl nia mehi,” sujere Euddicito.
Iha fatin hanesan, Reitór UNTL João Soares Martins hateten, sei apoiu CAMS-TL hodi preserva memória no istória sira ne’ebé Max Stahl husik hela.
“Se ita kompara maun Max Stahl ne’e ho Anju Gabriel ne’e, sira na’in rua nia misaun hanesan, Anju Gabriel lori notísia kona-bá Jesus Cristo nia moris, maun Max Stahl lori notísia diak kona-ba luta no susar terus povu timor nian ba mundu tomak,” hakotu, Reitór UNTL.

