Lafaek News–Negosiante faan bote Iha Merkadu Taibessi, Elisia Barreto ho idade 60, sente triste no preukupadu tebes aplikasaun konfinamentu obrigatoriu iha Dili hamosu turbulensia ka impedimentu iha rendimentu kada loron.
Inan faluk ne’e halo komparasaun katak antes ne’e bainhira seidauk implementa estadu emerjensia no konfinamentu obrigatoriu rezulta rendimentu loro-loron di’ak, maibe ikus ne’e bainhira territoriu obedese estadu emerjensia implika imediatu ba atividade negosiu kiik sira iha merkadu nasional too rejional hotu.
Tempu uluk sidauk covid19 ne’e ami nia ne’e folin tanba iha foho mai ne’e folin agora folin laiha liu ,uluk ema mai konta to 30-40 konta loron ida bele hola nafatin ne’e uluk, agora ema foho la mai ne’e atu folin hanusa ne’e ,loron ida ema hola ida rua balun loron ida mos la hola ne’e ita tu’ur to kalan deit” haktuir ba jornalista estajiariu lafaek iha merkadu Taibesi foin lalais ne’e.
Iha entrevista ho lafaek news, negosiante ne’e haktuir Bote ne’ebe faan iha merkadu Taibessi ne’e, sosa tutan husi negosiante sira iha Metinaru ho Hera, maibe la’o loron tomak tama sai uma hodi sosa produtu lokal ne’e no dala ruma sosa too iha postu administrativu Maubara munisipiu Likisa, kada bote ho presu dolar 1 no faan fali iha Merkadu Taibessi ho presu dolar 2 sentavus 50 too dolar 3.
Bote hirak ne’ebe produz husi material tradisional ne’e iha forma oi-oin hanesan bua-malus fatin, lafatik no bote, produsaun maioria utiliza material tradisional iha rai laran, no inan faluk ne’e faan material tradisional hirak ne’e komesa husi 2014 too ohin loron.
Ha’u faan hahu’u iha 2014, fatin ida hau tuur faan ne’e ema duni ami ba mai hela deit, ami obriga aan nafatin tuur iha ne’e hodi faan, tanba fatin laiha ne’e, ami atu faan iha ne’ebe?, foin dadauk covid 19 ne’e mak ami tur hakmatek faan iha ne’e, uluk ami faan ne’e ami tur orsida duni ami ba ne’eba to baku rahun ,sira duni dehan mai labele faan iha ne’e ,ne’e ema deskansa fatin ,ne’e ami dehan ami mai faan fatin laiha ne’e entaun sira hanoin ne’e mak husu ami tur iha ne’e,” haktuir negosiante ne’e iha Taibesi.
Tuir ina faluk ne’e faan bote husi dader too kalan, sorte di’ak hetan dolar 1 too dolar 2, maibe dala ruma loron tomak ema la sosa, tanba ema ladun presiza bote tradisional, see ema sira husi munisipiu karik mai Dili foin bele sosa barak.
Osan ne’ebe ha’u hetan ne’e atu halo uma, sosa foos mai han,hola rinsu no sasan uma laran presisa buat ruma karik hola tiha hau hela iha merkadu laran besik naan fatin nia kotuk ,no hola uma rasik lakoi kos,no agora hau hela mesak,” katak nia.
Entretantu, faluk Elisia Barreta iha oan nain 12, kompostu husi feto 7 mane 4, ida-idak forma ona uma kain ketak, oan mane nain haat ne’e la remata eskola tanba kondisaun finanseira laiha hodi apoiu sira nia estudu husi ensinu pre-sekundaria to ensinu sekundaria, maibe balun para de’it iha ensinu primaria tanba osan laiha atu sosa material eskola.
Estajiadu : Azelio da Cruz
Editor : Agapito de Deus
