Lafaek News – Asosiasaun Defisiénsia Timor-Leste(ADTL), preokupa ho ema kondisaun defisiénsia mental sira ne’ebe no oras ne’e la’o namkari iha Estrada ninin kapitál Dili nian, nomos hetan violénsia husi ema irresponsabilidade sira ho nune’e ADTL husu governu kria kondisaun no tratamentu espesifiku ba sira.
Asuntu ne’e hato’o husi, Diretór Ezekutivu Asosiasaun Defisiente Timor-Leste (ADTL), Cesario da Silva, (16/11/21) hasoru malu Primeiru Ministru Taur Matan hodi relata dezafiu sira ne’ebé defisiénsia sira hasoru hanesan asesibilidade fíziku iha kapitál Dili, asesibilidade fíziku iha kapitál Dili inklui fatin sira seluk sai impedimentu boot ba ema ho defisiénsia, ema ho defisiénsia fiziku sira laiha asesbilidade ba fatin públiku, eskola públiku sira.
“Dezafiu seluk mak ami hato’o preokupasaun kona-ba maluk sira ho problema saúde mentál ne’ebé dadauk ne’e abandona hela iha dalan ninin, ami rekomenda ida-ne’e sai problema ne’ebé boot ida-ne’e presiza toma atensaun husi governu, liu-liu ministériu solidariedade sosiál no ministériu saúde atu toma atensaun atu haree took, mellora iha fatin ruma tratamentu espesífiku ba ema ho problema mentál, tanba ami nia akompañamentu feto sira ne’ebé ho problema mentál, sira hasoru tan violénsia husi ema iresponsabilidade sira, ida-ne’e mak ami hato’o ba Primeiru Ministru,” dehan Diretór ADTL hafoin remata sorumutu ho Primeiru Ministru iha Rezidénsia PM Faról Dili, tersa (16/11/21).
Enkuantu tuir dadus iha sensus 2015 hatudu katak ema ho defisiénsia iha territóriu laran ne’e hamutuk 38.118, husi númeru ne’e, númeru boot liu mak defisiénsia matan por volta 14 mill, tuir defisiénsia tilun ne’ebé rona no labele ko’alia hamutuk 12 mill i tál, tuir tipu defisiénsia tilun ou mobilitáriu 7 mill i tál no númeru kiik ne’e defisiénsia psiko sosiál no intelektuál, maibé tratamentu ho ema moras mentál ne’e ki’ik liu kompara ho tipu sira seluk.
Nia informa, taxa ema ho defisiénsia asesu ba empregu ki’ik liu kompara ho ema la ho defisiénsia, ema ho defisiénsia barak liu mak servisu iha instituisaun sira ne’ebé tau matan no servisu ba ema ho defisiénsia, númeru ne’ebé asesu ba funsionáriu públiku no estadu ne’e númeru ida ki’ik.
“Tanba ne’e ami nia advokásia mós atu rekomenda ba komisaun funsaun públika atu iha kotta ba iha rekrutamentu, atu iha 5 pursentu ba rekrutamentu públiku sira no 5 pursentu ba ema ho defisiénsia,” informa Cesario da Silva.
Cesario, rekomenda ba Primeiru Ministru no Ministériu Solidariedade Sosiál atu partisipa dialogu entre ema ho defisiénsia iha loron 3 fulan dezembru no husu atu dekreta loron ne’e sai núdar loron nasionál ba ema ho defisiénsia no rekomenda mós ba governu Timor-Leste ratifika konvensaun ONU ba direitu ema ho defisiénsia.
Enkuantu to’o nutisia ne’e publika lafaeknews.com seidauk komfirma ministeriu sosial kona-ba asuntu refere.
Jornalista : Juvita dos Santos
Asisten Editor: Egidio Nono




