Lafaek News—Sentru Nasional Operasoens Protesaun Sivil CNOPC-Silga Portugés), ne’ebé tutela iha Autoridade Protesaun Sivil rejista ema afetadu 132 no estragus uma 24 no mate 1 kauza husi tara an.
Diretor Gabinete Relasaun Externa no Komunikasaun, Cesário da Silva Marques informa, iha loron 23-30 Setembru 2024, durante Semana ida ne’e, iha rejiaun Timor-Leste normal no akontese tipu dezastre mak CNOPC-APC rejistu, kazu tipu dezastre hamutuk ho Uma estragus 40, mate (1), Anin sobu 26, Ahi han uma 14, Numeru Ema afetadus atus Ida tolu nulu resin rua (132), Priense Kriteria 24, no Apoiu deit Emerjensia sanulu resin neen 16.
“Akontesimentu iha Munisipiu sira hanesan tuir mai: Munisipiu Baucau, Anin sobu uma 12, ahi han uma lisan 12;Munisipiu Covalima anin sobu uma 2; Munisipiu Dili, ahi han uma 1; Munisípiu Ermera Mate 1, Anin sobu uma 5, ahi han uma 1; Munisípiu Likisá anin sobu uma 4; Munisipiu Vikeke, anin sobu uma3,” Diretor GabineteRelasaunExternalnoKomunikasaun, Cesarioda Silva ba jornalista sira liu husi konferensiaimprensaiha APC Caicol.
Akontesimentu hirak ne’e Komandu APS munisipiu ho parseirus relevante fornese asisténsia emerjénsia ba familia afetadus sira hanesan Ai-han no la’os Ai-han (food item & Non-food Item) no Komandu Operasional Autoridade Protesaun Sivil ( APS) munisipiu sira sei kontinua halo hela levantamentu detallus kona-ba sasan ne’ebe estragus no lakon.
Iha sorin seluk Diretor GREC alerta, CNOPC-APS bazea ba informasaun previzaun Tempu husi Diresaun Nasional Meteorolojia no Jeofisica (DNMG), MTC, iha semana kotuk nia laran husi dia 23 – 30 Setembru 2024, kondisaun Tempu iha semana kotuk nia laran atmosfera instável kalohan taka kuaze iha teritóriu nasional kauza udan fraku, liu-liu munisipiu sira hanesan: Lautem, Vikeke no Ainaro.
Kondisaun anin huu ho Velocidade Normal iha rejiaun Central no anin hu’u ho velocidade Naton iha rejiaun kosteiras liuliu munisipiu sira hanesan: Atauro, Baucau, Lautem, Manatuto no Vikeke, Kondisaun laloran tasi kosta Norte varia husi 0.2-0.7 metru (Kategoria Normal) Laloran tasi kosta Sul varia husi 0.5-1.0 metru (KategoriaNormal-Naton) Rai nakdoko -akontese rai nakdoko iha oras 08:58 Otl, iha Rejiaun Timor, ho nia magnitude 4.0, 9.14 LS, 124.10 BT,66 Km, besik liu RAEOA. Iha Rizlku Ai Monu/Ai tohar, Estragus uma ne’ebe la estruturadu no seluk tan.
Autoridade Proteção Civil hakarak rekomenda ba Komunidade hotu Karik akontese Udan bo`ot husu komunidade atu bele hases an fatin rizku sira hanesan mota ninin, Foho Lolon, ai-hun bo’ot, liña eletricidade, rai dokumentus importante iha fatin ne’ebe seguru.
Kazu emergensia ruma halo tuir orientasaun Ataoridade lokal ou protesaun civil ncbe besik ou karik persija halo evakuasaun, mantein kalma nafatin,buka fatin nebe seguro no evita paniku. Informasaun Detallu bele acessu liu husi pagina facebook DNMG Timor-Leste.
“Akontesimentu iha Munisípiu Baucau Postu administrativu Baucau, Suku Garu-uai, Aldeia Maucale, iha loron 23/09/2024 akontese ahi han komunidade nia uma lisan 12; Suku Tirilolo, Aldeia Parlamentu, iha loron 23/09/2024 akontese anin sobu komunidade nia uma 1; Suku Bualale, Aldeia Lialura, iha loron 14/09/2024 akontese anin sobu komunidade nia uma 3; Suku Samalari, Aldeia Festau, iha loron 14/09/2024 akontese anin sobu komunidade nia uma 1; Suku Samalari, Aldeia Surolai, iha loron 14/09/2024 akontese anin sobu komunidade nia uma 1; Postu Quelecai, Suku Baguia, Aldeia Sara ida, iha loron 13/09/2024 akontese ahi han komunidade nia uma 1; Suku Baguia, Aldeia Sara ida, iha loron 14/09/2024 akontese ahi han komunidade nia uma 2; Suku Bualale, Aldeia Osa mesa, iha loron 14/09/2024 akontese ahi han komunidade nia uma 3,” tenik Diretor Cesario.
Akontesimentu iha Munisípiu Covalima Postu Zumalai Suku Raimea, Aldeia Beilaco, iha loron 19/09/2024 akontese anin sobu komunidade nia uma 1; Postu Maukatar; Suku Olpilat, Aldeia Fatuk oan, iha loron 18/09/2024 akontese anin sobu komunidade nia uma 1. Munisípiu Dili Postu Vera Cruz Suku Mascarinhas, Aldeia 03, iha loron 23/09/2024 akontese ahi han komunidade nia uma 1.
Munisípiu Ermera Postu Hatolia A, Suku Coilate Leotelo Aldeia Hauhei, iha loron 12/09/2024 akontese anin sobu komunidade nia uma 1; Suku Hatulia Villa Aldeia Simuhei, iha loron 24/09/2024 akontese anin sobu komunidade nia uma 3. Postu Hatolia B, Suku Malubu, Aldeia Lebo-Rema,iha loron 22/09/2024 akontese ahi han komunidade nia uma 1; Suku Fatubolu, Aldeia aitemua, iha loron 28/09/2024 akontese Abilio Soares das Neves lakon nia vida, hafoin
vitima hili dalan tara aan. Postu Railaco, Suku Railaco Leten, Aldeia Tuileso, iha loron 5/09/2024 akontese anin sobu komunidade nia uma 1. Munisípiu Likisá, Postu Maubara, Suku Vatuvou, Aldeia Lebucaliti, iha loron 20/09/2024 akontese anin sobu komunidade nia uma 1. Postu Likisá, Suku Leotela, Aldeia Lepa, iha loron 22 /09 /2024 Akontese anin sobu komunidade nia uma 1; Suku Leotela, Aldeia Caimegululi, iha loron 23/09/2024 Akontese anin sobu komunidade nia uma 1; Suku lukulai, Aldeia Leobana, iha loron 24/09/2024 Akontese anin sobu komunidade nia uma 1.
Munisípiu Vikeke Postu Vikeke Vila, Suku Maluro Aldeia Makaloso, iha loron 17/09/2024 akontese anin sobu komunidade nia uma 1. Postu Ossu Suku Liaruka Aldeia Kaiwa, iha loron 19/09/2024 akontese anin sobu komunidade nia uma 1; Suku Nahareca Aldeia Maca Bu’u, iha loron 14/09/2024 akontese anin sobu komunidade nia uma 1.
Akontesentu iha munisipiu, assaun ka intervensaun Durante Dezastre, Komando APC iha munisipiu halo ona assesmentu no verifikasaun no fo ona apoiu emerjensia.
“Maske limitasaun ka difikuldade Munisipiu balun sei iha limitasaun ba transporte, tamba ne’e ba oin husu atu bele aumenta transporte hodi mobiliza ekipa konjunta ba halo levantamentu dadus no tula sasan ka material FI& NFI ba familia afetadus sira iha Suku no Aldeia. nembru funsionariu envolvidu: Iha Munisipiu Diresaun destakadu husi SEPC (DNB, DNGRD, DNGR),” hakotu Diretor GREC.
Jornalista: Gracia Soares/ Maria Jose
Editor : Agapoto de Deus




