Lafaek News—Rai Balibo iha Tinan 47 liu ba sai hanesan fatin ba espresaun polítika, diferénsia polítika sai hanesan sásin moris ba liberdade espresaun no tane as liberdade husik liberdade ne’e semo hanesan Manu Falur iha lalehan.
Asuntu ne’e hato’o husi Presidente Konsellu imprensa (CI) Virgílio da Silva Guterres nia intervensaun hafoin halo lansamentu loron nasionál liberdade imprensa iha postu administrativu Balibo loron Domingo (16/10/2022).
“Rai Balibo ne’e mos iha Tinan 47 liu ba sai hanesan fatin ba espresaun polítika, diferensia polítika, iha monumentu ida ne’e mak monumentu ita nasaun sai hanesan sasin moris ba liberdade espresaun, Ohin ita mai iha fatin ida ne’e iha momentu tinan 47 liu ba Jornalistia Australianu Gres Shacleton hanaran knua laran naran laek ne’ebé mak ema sei hanoin nafatin tinan ba tinan,” dehan Virgílio da Silva Guterres, Domingo ( 16/10/2022).
Lider KI ne’e argumenta, hahí liberdade atu tane as liberdade hodi garante sidadaun hotu iha rai ida ne’e nia Liberdade, tenke garantia liberdade atu ko’alia, espresa sira nia hanoin liu husi manifestasaun, liberdade asesu informasaun, moris di’ak.
“Husik liberdade ne’e ema ida-idak nian semo as, semo livre hanesan Manu falur ne’ebé mak semo as, as hanesan Foho Ramelau, Kablaki, Matebian, Loelaku, Taroman, mundu perdidu, atu iha foho nia tutun ne’e bele rona sira nia beiala sira nian lian, beiala sira ne’ebé maske la matenek, maibé neon matenek hodi tane nafatin rai ida ne’e haburas nafatin rai ida ne’e ohin loron ita bele hetan liberdade moris iha Liberdade, konsellu imprensa hato’o solidaridade ba maluk jornalista sira iha mundu tomak liu-liu sira ne’ebé mak tenki mate hodi buka lia loos solidariedade ba família tomak,” tenik Virgílio.
Iha biban ne’e hafoin lansamentu loron nasionál liberdade imprensa ne’e Presidente CI ho CNC, agradese ba Estadu Timor Leste liu husi Parlamentu Nasionál aprova ona loron 16 Outubro hanesan loron nasionál loron liberdade imprensa, liberdade imprensa hanesan ís ba demokrasia, fuan ne’e mak liberdade espresaun, bainhira liberdade imprensa sei iha signifika demokrasia sei moris hela.
Konsellu imprensa(CI) mos husu Jornalistia Timor oan hotu maski ho kondisaun ne’ebé difisil ita infrenta maibé labele lakon pasiensia kontinua luta, ho esforsu tomak atu kontinua serbí nafatin povu, komunidade, leitores hotu-hotu liu husi faktu ne’ebé foti, nune’e dala úniku valoriza jornalista ne’ebe mak mate iha Balibo no mate iha fatin seluk iha Timor Lorosa’e, husik liberdade ne’e semo livre, hanesan Manu Falur semo iha Lalehan, laiha tan iha ema seluk mak hadau ema nia liberdade.
Iha sorin seluk, Vise Ministru Administrasaun Estatal, Lino Torezão katak, hakarak demokrasia ne’e buras iha TL atu ema hotu respeita liberdade imprensa defende lia loos no reforsa estadu direitu maka hanesan momentu oportunu ne’e refleta esénsia liberdade imprensa relembra Balibo Five.
“Karik ita hakarak demokrasia ne’e burak iha timor – leste hodi ema hotu -hotu respeita liberdade imprensa defende lialos no reforsa estadu direito maka ida ne’e hanesan momentu oportunu ida mai ita atu nune’e refleta kona esensia liberdade imprensa ita relembra balibo five laos tanba jornalista malae tanba sira halao profisaun hanesan jornalista ne’ebé maka terus sira halao papel ida ne’ebé komersial as tebes bainhira fo sai ba liur ba mundu informasaun hirak kona ba violasaun direitus humanus,” katak Torezão.
Vise Ministru ne’e sublina, jornalista haklaken informasaun la’os buat fásil, hare’e didi’ak maka imprensa ne’e ninia misaun todan tebes, tanba atu eduka konsiénsia publika no mos bele muda opiniaun publika relasiona ho faktus no realidade kondisionál ho sosiedade ba situasaun real, tan ne’e jornalista tenke brani hodi buka lia loos.
Iha lansamentu loron nasionál liberdade imprensa ne’e reprezentante membru governu, konsellu imprensa (CI) Centru Nasionál Chega (CNC), orgaun komunikasaun sosiál, autoridade lokál munisípiu Bobonaro, Asosiasaun Jornalista Timor Lorosa’e,( AJTL), Uniaun Profisaun Jornalistia Timor Leste (UPJTL) Polísia Nasionál Timor-Leste, ( PNTL) Timor Leste Press Union (TLPU) no reprezenta UNESCO kaer manu falur 16 hodi husik iha fatin lansamentu loron nasionál liberdade imprensa.
Jornalista : Rita Moniz
Editór : Agapito de Deus




