Iha kantu ida iha sidade, sempre hetan labarik ida ne’ebé halo hela buat ruma ho hanoin katak, saida mak sira halo, sei rezulta buat ruma ne’ebé mak di’ak ba sira, hodi tongka sira hodi hateke ba horizonte ida.
Kada sira ida, iha historia la hanesan, balun husik familia iha foho, hodi buka moris ne’ebé mak di’ak liu ida Dili, balun uza tempu livre hodi fa’an, seluk fali halai sai husi eskola, tamba inan aman la iha kbiit atu fo ba sira, hodi sosa netik buat ruma, hanesan saida mak labarik sira ho inan-aman ho kondisaun moris di’ak, oferese ba sira. Balun fali, farda eskola ne’ebe sira hatais hela de’it ona ho memoria no situasaun ne’e inevitavelmente, arrependimentu sei mai, no ida ne’e sei sai problema social ne’ebé grave iha futuru, tanba tuir dadus husi Instituto para a Defesa dos Direitos das Crianças katak, labarik atus tolu resin mak moris iha luron.
Se hakarak hatene sira ida nia problema, hakat ba kafé ida, hakomu ho konversa (kualker assuntu ho kolega sira) ka lori netik livru romanse ida, hodi lee netik, la kleur labarik sira sei lori ba imi, fore rai sona, sabraka, krupuk ka has budu ne’ebé sira lori haleu sidade, atu hetan osan ruma, hodi sosa saida mak sira presija.
Sira humilde los, la foti an no sempre hatudu respeitu ba ema sé deit, atu mana’an ema nia laran luak, hodi sosa netik buat ne’ebé mak sira fa’an, hodi hetan osan. “maun, hola lai, fore rai ida ba, ohin loron ema la hola liu ne’e!” ne’e mak sira nia ton waihira hase ema, sosa netik sira agradese, lae, sira fila ho laran triste.
Se iha restaurante ida mak meza sanulu karik, mak sei sei la’o hale’u meza sira ne’e, hodi konvense, atu sosa sira nia sasan no ida ne’e sai ona ábitu ida sira no ita nota dezde impasse politiku, situasaun pandémika to’o agora.
Iha kalan ida, kuaze tuku 11 kalan (Oras ne’ebé labarik sira toba nian), iha Ikanto oin (Hotel Novo Turizmu sorin), derrepende ida la’o tesik mai husi area Lita Store nia, mai hamaus, “maun Favor ida bá, sosa hau nia krupuk ida, hau la iha liu osan, kebetulan hau mos la iha no hatan de’it, “deskulpa eee alin, aban de’it”, ho laran triste nia hakat fali ba kolega seluk atu konvense nia laran atu sira sosa.
Se la’o to’o kalan bo’ot, ita la hatene, to’o tuku hira mak hira mak sira bé lori fore rai, mantolu, krupuk, sigaru la’o haleu sidade ne’e deskansa eh lae, han eh lae, imajen balun espalla sira toba iha loron duni. MAROMAK, SUSAR HASORU KI’AK!
Historia seluk, haktuir fali belun ida mai hau, ne’ebé konsege konversa ho alin Frenkie antes nia hetan asidente hodi halakon nia vida (ba familia alin Frenkie deskulpa, hau haktuir historia ne’e) no halo ita rona mos laran dodok tebes. Alin konvense kolega ne’e atu sosa has budu ne’ebé nia fa’an, pois hotu ko’alia halimar no kolega husu se mak haruka fa’an, nia hatan katak, hau mak hakarak, atu sosa netik buat ruma, maibé nia hatan ho neon mamuk, oin triste loos, loron tuir mai hetan asidente no Na’in Maromak bolu ona nia no hakmatek ona iha Maromak nia Reinu.
Sein duvida katak, se mak hasoru labarik sira ne’ebé mak fa’an pentolan, mantolun, sigaru, fore rai ka seluk tan, hatene sira ida-idak nia historia, MAIBÉ husi sira iha mehi, atu loron aban ba sira, nakonu ho esperansa, maibé atu esperansa ne’e mosu, waihira makaer ukun eh ema laran luak, tulun netik sira, fo sira esperansa, atu sira bele moris ne’ebé mak di’ak liu, kompara ho kondisaun ne’ebé sira hasoru dadaun ne’e.
#SALVA LABARIK IHA LURON NO SALVA FUTURU TIMOR-LESTE#
Escirtor : Aniceto dos Reis
