Domingo Ramus, 10/04/2022.
Maluk sira: Ohin imi foti-sa’e tiha, aban imi mak riba-tún fali imi-nia Liurai Makukun, Jesus Kristu.
“Hossana nas Alturas, ó Filho de David!”
Povu Judeu sira haklalak, basa-liman, nahe tais iha rai, kaer ai-oliveira tahan, ho ksolok euforia, fó viva simu Jesus nu’udar Liurai Makukun, derasaan housi David Liurai-boot damen nian, tama ba Sidade-Boot Jerusalém.
Wah, baku-fila oin-seluk tiha!
Maibé povu ida ne’e duni mak hakfodak tiha bainhira rona Jesus nia futar lia-fuan sira nebé fó-sai: “Ha’u sei terus no mate iha liman-aat makukun no sacerdote sira sira …” tan imi salan.
Ikus mai, povu ne’e rasik mak baku-fila riba- tún tiha fali sira-nia Liurai Makukun tanba la hakonu ka kumpri sira-nia mehi katak sei mosu mai Liurai ida nebé ho kbi’it- boot atu domina makukun sira mundu nian nebé mak hanehan-mate sira.
Ah, neon-ksolok ne’e baku-fila tiha!
Ohin loron, na’i-ulun ka ukun-na’in ida nebé mak luta ba hadai poder ukun atu povu tauk hakruk no hana’i no hamtauk hahí sira hanesan iha tempu uluk?
Povu ida nebé rame-rame festa simu ukun-na’in sira ho tebe-dai, saran puizia, lok bua-malus, hasa’e dadoli, bidu babidu dansa-likurai hodi kahe ba tais-kase kultura liurai nian; sira ne’e duni mak, loron ida, sei riba-tún rasik sira-nia makukun sira ne’e bainhira la hakunu nia promesa sira tuir povu nia mehi. Ita hein atu povu TL kompriende di’ak liután bainhira haree governu-foun ida hari’i fali, tenke simu katak:
— Sei la bele hakunu ema idak-idak nia moris-di’ak “bem estar/kemakmuran sosial” iha aspetu-moris hotu-hotu; ne’e laek; ida nebé mak bele halo, karik sei lori mudansa pozitiva bainhira sirkunstánsia iha tempu oin la impede atu dezenvolvimentu iha ukun tuir mai hadian “bem estar comum/kesejahteraan bersama no garante seguransa sosiál polítika ba liberdade, direitu no justisa ba sidadaun hotu-hotu, ho asaun konkreta hamenus diskriminasaun, korupsaun no violénsia nebé mosu ho nia forma-foun oin-oin.
Bainhira povu la prepara an atu prontu simu sikon sira nebé kontráriu iha futuru maka:
(a) Povu sira apoiante radikál dilirante ne’e mak sei revolta, foti-lia hasouru sira-nia na’i- ulun no ukun- na’in sira hodi riba-tún tiha ho eleisaun ou referendu.
(b) Nune’e mós na’i-ulun no ukun-na’in sira sei lakon tiha konfiansa no laran-metin housi povu hodi sai hirus, izoladu no frustradu ou buka dalan-polítika seluk hodi riba-malu tún- sa’e nafatin basá sistema -ukun hatuur tiha ona ho báze-ukun ódiu no vingansa polítika.
Figura lider- boot ukun nian ida nebé loos, konsistente ho fidelidade haktuir loloos modelu dalan -kruz Jesus nian mak: Prontu fó-an tomak isin no klamar atu serví nia povu ho konsiénsia-moos maske ema tolok, hotar no bele oho-mate tiha de’it tan ukun ho lialoos no justisa.
Maibé ninia rekompensa/prémiu nebé áas liu tuir Na’i nia promesan rasik mak moris-hi’as ba moris ksolok lorloron nian ho prosperidade, domin no dame.
Dalan-ukun modelu ida ne’e mak reflete duni ona moris-hi’as rohan-laek nian basá ema bele haree roman lalehan nian hahú tatiar nabilan iha/housi rai ne’e.
Se hakat ba ukun la ho motivu-klean espirituál ida ne’e mak lider see-see de’it, tenke prontu atu sai triste, muron, izolado, mate tan frustradu la nahas mós hanesan Judas Iscariota iha Jesus nia tempu.
Maske lider ida, umanamente, sei la sai perfeitu liu iha lia-fuan, lala’ok no hahalok sira, hanesan Jesus, maibé sai onestu
hanesan Pedro, basá maske nia lider tauk-tén, negadór ida; maibé tan ho hakraik-an hodi hakfilak-an totál mak hari’i fali fiar-metin ba nia Na’i Jesus Kristu Liurai no Mestre mak nia manan hikas konfiansa ba ukun Jesus nia Kreda iha mundu. Aktu hadera-an mak lori salvasaun ba ema maksalak no mundu.
Mai ita aprende no harohan ba ukun-na’in sira iha Rain doben Timor-Leste. Amin.
