Lafaek New–Veteranus Carlito Marcos Soares kódigu “Dron Asli” husi Maubara munisipiu Likisá moris iha Dili (20/03/1955) sente triste tanba ema ne’ebé uluk luta iha funu lara hetan osan veteranus kiik, maibé ema ne’ebé halai ba Indonézia no integrasionista hetan osan boot liu.
Veteranus Carlito alias ‘Dron Asli’ haktuir ema seluk halai ba Indonésia tinan 10 mai fali sai veteranus hetan pozisaun iha 8 a 14, maibé ema ne’ebé uluk luta funu hasoru inimigu mate aan hetan de’it 4 a 7 ne’e, se mak la laran moras.
Dron Asli konta, Uluk iha tinan 1975 Indonézia tama mai Timor Carlito ho nia familia iha Bairo-pite halai la di’ak entaun bapa sira kaer nia depois hatama iha priziaun Balide durante tinan 3.
Ha’u sente fuan kanek tanba ita funu hasoru inimigu to’o hotu, hetan de’it 4 a 7 maluk balun halai ba Indonézia depois fila mai sira mak hetan osan veteranus 8 a 14, depois sira mak goza ho prado mutin ita mak atu halo bom dia ba sira? ha’u la halo bom dia ba ema ne’ebe uluk sai otonomista,” dehan Veteranu Dron Asli ba Lafaek News iha nia rezidénsia Bebora Dili, (28/01/2021).
Dron Asli fo hanoin, ukun na’in sira tenke haree no identifika didi’ak ema ne’ebé uluk lakohi ukun aan agora hetan osan veteranus 8 a 14, se nai ulun sira la haree ida ne’e luta na’in sira nafatin susar ba bei-beik ema ida uluk la terus nee diak ba bei-beik.
Uluk ha’u mós luta ba ita nia ukun aan entaun iha tinan 2003 hau hatama dokumentu beteranu rezultadu sai iha 2008 ha’u hetan deit 4-7 entaun hau deside lakoi simu osan ho montante $.1.380.00 maibe husi konselu veteranus obriga ha’u mak momentu nee hau konsege simu duni,” nia deklara.
Veteranu ne’e afirma, hafoin simu tiha osan $.1.380.00 iha tinan 2008, kada fulan veteranu Carlito la hetan osan, tan ne’e nia hein fali konsellu Veteranus bainhira mak atu fo sai rezultadu, tanba sira dehan agora iha hela prosesu nia laran.
Ha’u ezije hakarak estadu tau matan ba veteranus sira ne’ebé agora sei moris, Ohin loron nee nai ulun sira tur deit mak ko’alia barak, entaun boot sira tenke haree beteranus ne’ebé kbiit laek, nesesidade uma laran la sufisiente balu kondisaun moras hela sira ne’e hotu estadu tenke haree,” nia sujere.
Dron Asli dehan, governu labele tur de’it iha fatin mak haree husi televizaun, tanba agora veteranus barak mak sei nafatin terus, balun hela iha uma la dignu no balu to’o agora la hetan nia direitu ne’e mak problema.
veteranu Carlito iha Oan hamutuk nain 4 kompostu husi feto 3 mane 1, maibé oan feto ida kondisaun la dun di’ak tanba moras mental no nia (Carlito) moras estroke.
Iha sorin seluk, Xefe suku motael Luis Antonio Candido Gusmão Viegas esplika, Iha motael kuaze Veteranus barak mak rezistu ona tanba iha tinan kotus sira tuir hotu verifikasaun maibe seidauk hetan direitu tanba agora sei prosesu hela.
Iha ami nia suku Motael Veteranus balu naran sai hanesan mos sr. Carlito nee problema uituan
tanba uluk nia rejistu naran sai 4 a 7 fali entaun nia halo fali reklamasaun tanba la hanesan ho ninia servisu,” Luis deklara.
Xefe suku Luis sujere, governu tenke aselera lalais orsamentu ba veteranus sira, tanba sira luta durante tinan 24 hotu tiha agora ukun aan tinan 20 ona, maibé veteranus balu seidauk hetan ninia direitu.
Ita hatene bainhira osan veteranus nee sai balun deit mak sei goza tanba realidade hatudu katak, barak mak la goza ona ukun aan ida nee serake sira luta nee hanoin atu goja ukun aan maibe agora sira terus nafatin tanba beteranus balun ate agora seidauk hetan ninia direitu,” nia afirma.
Nia realsa, karik bele Tinan 2022 nee parte relevante fo prioridade liu ba veteranus atu aselera lalais hodi halo pagamentu ba sira se lae ita nia veteranus moris nafatin iha nakukun laran no terus ba nafatin.
Hau nia sujestaun ba sekretariu estadu antigus kombatentes libertasaun nasional (SEAKLN), oinsa atu aselera lalais programa ne’ebe halo tiha ona verifikasaun ba veteranus sira tanba iha Timor laran beteranus barak mak seidauk hetan sira nia direitu durante luta iha tinan 24 nia laran hetan ona ukun aan sira nafatin terus no balu mate tan tiha ona,” nia hato’o.
Antes ne’e lafaek news tenta komfirma Ministru Asuntu Konsellu libertasaun Nasionál (MAKLN), Julio Sarmento da Costa “META MALI” no mos Sekretariu Estadu Asuntu Konsellu Libertasaun Nasionál (SEAKLN), Gil da Costa “Oan Soru” maibe tempu laiha tanba halo hela asuntu importante balun.
Tuir dadus ne’ebé lafaek news asesu iha sede suku Motael, total Veteranus ne’ebé seidauk hetan sira nia direitu kuaze porsentu 15
Jornalista : Orlando Magno
Editor : Agapito de Deus
