Segunda, O7/02/2022.
Housi: Dmingos Maia.
Belum sira: Aman di’ak ida husu mai ha’u: “Ita haree ona video kona-bá debate kandidatu PR Dr. JRH iha TV GMN, Amo Juvito hateten saida? Ha’u hatan: “Ah, haree ona”. Loos! Amo Juvito nia karater mak ne’e duni tuir nia natureza: Ba loos, mai loos de’it. Dala ruma haree atu emosionál uitoan hodi dehan: “Veterano sira mak prioritiza buat hotu to’o ukun Nasaun nian. Sira mesak mak herói, ida ne’e, ida nebá to’o hadau-malu projetu, nsst …”
Ha’u hakerek tiha ona. Maibé atu komenta tan de’it:
1. Housi psikologia no apoia tan housi morál-bíbliku, hanorin lialoos :
Ema nebé foti-an rasik atu nia naran mak sai boot, nia rasik mak hatún-an.
2. Iha retorica política sira atu dehan ba malu: Veteranu ida la bele foti-an mesan luta-na’in. Ne’e mak problema Veteranu/kombatente sira nian hahú housi ai-laran mai. Tan ne’e MBXG mós hewa’i-an tiha nu’udar Veterano, nein kombatente, nein komandante, nein herói. Ne’e atu bosok see? Maibé, tuir haree katak MB ne’e sei hakarak koko hela see mak herói no luta-na’in loloos hodi tula tiha fali knaar luta no herói Nasaun nian ba povu de’it. Ne’e sensível atu dehan-sai lia-soran sira mai housi see no housi nebé? Maibé história mak sei hakerek no justifika buat loos.
3. Bainhira hetan tiha ona URA no hetan tiha mós paun, fahe ba malu la to’o ba sira hotu, basá luta-na’in sira hotu luta ho kohe-mamuk. No tan de’it paun, la iha kontrolu mak Veterano-falsu sira mosu nabnaba lós rihun-rahun no kolusaun mós domina tiha ona sira.
4. Se dehan katak Veterano sira la’os herói, sira hirus. Ne’e lójiku. Iha luta ida tenke iha komandu ida, maske forsa kilat mohuk tiha ona. Tan ne’e tenke buka fali dalan seluk mak tenke hari’i estratégia diplomátika ho povu.
5. Tan ukun-an ne’e direitu ida mak liuhousi diplomasia oin-oin, TL mós hetan duni apoiu-makaas internasionál. Se la’o mesak de’it, RI la hi’it-ain sai housi TL.
6. Bainhira TL tama ona ho polítika ukun nian, partidu ida la kohi simu lakon tan haree injustisa no inkonstitusionalidade. Nune’e mak sira hahú hatún-malu, hadau-malu ukun no to’o hasobu-malu. Ikusmai, interese partidáriu nian hasees dok tiha ona interese nasionál nian.
7. Hahahok na’i-ulun sira nebé konflitivu ne’e hotu mak fó biban-luan ba kbi’it-aat/ diabu sikat-an tama iha sira leet hodi hari’i ona entre sira lutu-boot ba konflitu-
naruk. Nune’e, na’i-ulun no ukun-na’in sira iha TL lakon tiha kbi’it no autoridade ukun, mak reinu diabu nian mak sai nakburas liu ona oras ne’e.
8. Se na’i-ulun sira fó-liman ho taka-matan atu tane TL mak tenke brani hatudu atitude hakraik-an ba malu. Ho ne’e de’i mak sei soi hikas ukun ida nebé
loos. Selae …?!?
