
Lafaek News–Liu husi vontade hamosu kreatividade ho inovasaun bele transforma roda pneu ne’ebe ema la atensaun atu utiliza tanba hakiak lixu no hakiak mos susuk, maibé bele utiliza hodi transforma ba sinelius ne’ebe uza iha durasaun tempu naruk.
Kreatividade no inovasaun Sergio Eujenio dos Santos, hanesan ema ida gosta suku sapatu ne’ebe ho nia kreativu rasik liu husi koa roda nakfilak sai fali sinelius ida ne’ebe kualidade diak bele dura ba tempu naruk.
Sentru produsaun kreador Sergio nian lokaliza aldeia Nakroman bairu Laiku, suku Fuiloro postu administrativu Lospalos, munisipiu Lautem postu administrativu Lospalos suku Fuiloro aldeia Nakroman Bairo Laiku nuudar industria kiik oan ida hodi servisu ho sistema manual hanesan koa roda nakfilak ba sinelius, tuir Sergio esplika roda nakfilak sai sinelus dura ne’e nia estuda husi nia kolega ida neebe halo duni, maibe kolega ne’e lakohi promove ba iha merkadu rai de’it iha uma.
Depois ha’u hare no husu nia atu ajuda halo ida fo hau, maibé halo nia talin de’it, hodi nia talin ne’e mak ha’u halo sinelius ne’e, roda ne’e uza ba sinelius ha’u foti iha folega sira nia benkel, no ha’u husu roda sira ne’e sei uza ka lae! se balun imi uza entaun ha’u foti ida at la uza ne’e, maibe kolega dehan roda sira ne’e iha hakarak foti hotu mos di’ak no balun ida ne’ebe nia nain sira rai iha ne’e tau ketak ona husik rai hela iha ne’e tamba nia nain sira mos sei mai foti fila fali, entaun roda sira ne’e nee’ebe at ona ne’e hau lalin uja motor se barak liu hau aluga kareta hodi tula ba tau iha uma” dehan Sergio Via telemovel ba lafaek news iha Lospalos foin lalais.
Nia dehan, molok atu produs roda ba sinelius ba dahuluk roda tenke prontu ona iha uma, hafoina ko’a ho tudik kroat hodi hafera roda pneu, presiza tempu no pasiénsia ho kalma mak bele koa roda, roda kulit toos no tudik tenke kadi hela de’it, molok nakfilak ba sinelius, koa sola okos tuir ema ida-idak nia ain, ikus koa sinelius talin hafoin monta sai sinelius produs too kuantidade barak bele distribui ona ba merkadu, too agora ema besik porsentu 60 iha Lospalos mak uza ona sinelius ne’e.
Sinelius ne’e ha’u produs iha 2006, iha ne’e ba Lospalos domina ho sinelus roda tamba komunidade hare gosta no kompara sinelus ne’e dura bele too tinan ida ka rua, iha 2010 hau ba halo fali iha Baucau RSS hau halo iha Baucau durante fulan tolu (3) no iha ne’e ba hau hetan kolega iha iha merkadu Baucau, nia hakarak fa’an entaun hau fa’an fo nia lusin ida $50 dolar no nia fa’an iha Baucau ida $7 dolar, maibe folin los, nia mak sai hanesan agen ida ba hau hodi distribui sinelus ne’e nia, se nia fan hotu kada fulan sei telefone hau hodi lori fali ba fo nia.”Nia dehan
Nia esplika, liu tihan ida ne’e professor ida husi Laklubar hetan sinelius ne’e nia buka, tuir Sergio to’o Lospalos hodi husu hakarak fa’an sinelius ne’e iha Manatutu Laklubar no sergio fa’an fo nia doze ida $.50 dolar, mestre fa’an iha Laklubar fan ida ho presu $.7 dolar, Iha UNICEF, nia tempu iha malae husi Portugal mos mai order sinelius ne’e 3 lori ba Portugal.
Sinelus ida ha’u halo ne’e mos kualidade no dura liu duke sinelius ne’ebe importa husi rai liur mai ne’e, ha’u laiha keluhan ida atu husu governu ajuda nia, maibeho kreativu rasik no agradese de’it saida mak ha’u bele halo hodi kontribui no fo benefísiu ba an rasik, importante labele tane liman,’katak Sergio.
Iha fatin hanesan Erfel dos santos hatete, Sergio moris hanesan ema ne’ebe kreativu hodi lakoi tane liman ba se deit no nia hahu buka moris iha 2006 hodi koa roda aat nakfila ba sinelus ne’e ho kualidade diak, tanba Sinelus ne’ebe nia halo komunidade munisipiu Lautem kuaze uza hotu tanba komunidade halo komparasaun ho sinelius importasaun kulidade la hanesan, Sinelius roda ne’e bele uza dura to’o tinan 5.
Aleinde ne’e konsumidor Martinho de J. Da Cunha hatete, sinelus roda pneu ne’e diak liu duke sinelius inportasaun tanba sinelius ne’e bele uza ho diak bele dura to’o tinan tolu bele too tan tinan 5, halo komparasaun iha nia moris nia sosa ona sinelius importasaun, maibe sinelius roda ida produs iha rain rasik ne’e kualidade liu tanba bele uza dura to’o tinan naruk.
Estajidau : Hristo Alves Dos Santos
Editor : Agapito de Deus




