Lafaek News—Provedoria Direitus Humanus no Justisa (PDHJ) realiza Workshop nasional hodi halo avaliasaun ba implementasaun planu asaun nasional ba ema ho defisiensia (EhD) hosi tinan 2021-2025 no ba tinan 2021-2030, realidade dezenvolvimentu bae ma ho defisiensiaa sei menus.
Provedoria Direitus Humanus no Justisa, Virgilio da Silva Guterres hatete, objetivu hosi workshop ne’e kona-ba planu Asaun Nasionál ba EhD iha tinan lima ne’e hodi fahe ba liñas ministerial sira rezultadu levantamentu husi PDHJ halo liu husi unidade análiza dezenvolvimentu legal administrativa ba ministeriu 11 no grupo alvu sira.
“Fahe ba públiku liu husi entidades sira ne’ebé ami konvida mai iha ne’e liñas Ministeriais reprezentante husi sosiedade sivil no grupu sira seluk mai iha ne’e atu ami fahe tutan ba rezultadu levantamentu ne’ebé PDHJ halo liu husi unidade whatsapp, unidade análiza dezenvolvimentu legal administrativu ba ministeriu 11), inklui públiku ho alvu sira grupo alvu sira” dehan PDHJ Virgilio da Silva Guterres iha salaun katedral segunda 16/06/2025/.
Lider PDHJ ne’e haktuir dezafiu ne’ebé hetan husi Ema Ho Defisiensia sira ne’ebé kontinua lamenta inkonsistensia ba estadu no governu kona-ba prinsipiu inkluzividade no dezenvolvimentu espasu públiku kona-ba estrada seidauk asesu ba EhD sira.
“Orsida sira sei hatene maibé iha buat balun ne’ebé mak ami hakarak foti katak dezafius sira ne’ebé ami hetan maka ita nia maluk sira Defisiensia kontinua lamenta kona-ba inkonsistensia ita nia estadu governu ninian kona-ba prinsipiu inkluzividade iha ita hare iha Dili porezemplu dezenvolvimentu ba estrada espasu públiku sira seidauk konsidera asesu ba iha maluk sira ho Defisiensia iha administrasaun públika ita hare katak promosaun oportunidade ba ema ho defisiensia sei mínimu, tanba ne’e mak ita haree iha mensajen barak husi entidades públika sira ne’e ba de’it ema la ho defisiensia maibé ema ho defisiensia mensagen sira ne’e seidauk tok tanba la iha língua jestual entaun ida ne’e lamentasaun ida ne’ebé ke ami hetan”
Alende ne’e husi dezenvolvimentu ba Ema ho Defisiensia sei menus tanba ne’e EhD lamenta ho dezenvolvimentu hanesan espasu públiku no estrada iha liñas ministerial liu-liu administrativa sira ne’ebé fo atendimentu ba EhD sira la ho inklusivu, tanba EhD mós iha direitu ba asesu administrativu no dezenvolvimentu asesu públiku nian.
“Hanesan ohin ha’u temi tiha ona sira lamenta tanba dezenvolvimentu sira ne’e nia konseitu kona-ba inkluzaun ne’e sei menus, hanesan ohin invez ke ita mak lori servisu ne’e ba ema ho defisiensia maibé ita obriga sira tenke mai hodi partisipa,” Virgilio salient.
Iha Fatin hanesan xefe Tékniku Ministériu Edukasaun Inklusivu, José Monteiro, haktuir Planu Asaun Nasionál Ema Ho Defisiensia (EhD) ne’ebé liu husi workshop ne’e hodi kontinua halo monitorizasaun ba planu asaun nasionál ba ema ho defisiensia hodi la’o tuir iha ministériu 11 ne’ebé hala’o ona planu Asaun Nasionál EhD nian.
“Nu’udar ema defisiensia implementasaun planu asaun nasionál ema ho defisiensia tanba ministeriu lubuk ida mak servisu tuir ida-idak nia área ne’ebé liu husi workshop ida ne’e basea ba señor Provedoria Direitus Humanus nia diskursu ne’e kapás atu nune’e kontinua nafatin monitor kontinua nafatin akompaña atu nune’e implementasaun planu Asaun nasionál ne’e tenke la’o tuir kada ministeriu ida-idak ninia papel, ministeriu sanulu resin ida (11) maibe tuir lolos ministeriu sanulu resin tolu (13) mak hala’o planu asaun nasionál Nasionál ema ho defisiensia ministeriu rua ne’ebé mak tama tan mak inisteriu finansas no Ministériu Administrasaun Estatal atu nune’e la’ós sanulu resin ida maibé sanulu resin tolu tanba implementa planu asaun nasionál ema ho defisiensia ne’e ba jeral ninian”
“Alende ne’e husi ministériu sira ne’ebé involve an iha defisiensia ne’e husi ministeriu edukasaun nia programa mak barak liu husi ministeriu sira seluk, nune’e planu husi ministeriu edukasaun hamutuk 12 hamutuk ho nia indikadores lubuk ida ne’
Xefe Tékniku Inklusivu ne’e haktuir katak, planu asaun nasionál (PAN), Ema ho Defisiensia (EhD) ba tinan 2021 to 2030 tanba ne’e iha tinan 5 halo ona planu balun nune’e planu ba tinan 5 oin mai hodi hare ba asunto Ema ho Defisiensia (EhD) nian
“Planu asaun nasionál ema ho defisiensia nene 2021 to 2030 komú agora tinan lima primeiru ita hala’o ona programa balun atu nune’e tinan lima mai tan saida mak ita halo tan,” nia hakotu.
Jornalista : Moises Guterres




