Lafaek News—Komisaun Anti Korupasaun ezekuta orden iha kuarta 09/10/24, husi Tribunal Judisial ba Primeira Instansia Dili (TJPID), hodi Halo Buska no Aprensaun iha Ministériu Agrikultura Pekuario Peska no Floresta (MAPPF) no Diretór Jerál Servisu Korporativu (DGSC) no Diresaun Nasional Aproxionamentu (DNA).
Iha Fatin, Ekipa Servisu Informasaun Sekretáriu (ESIS), Komisaun Anti Korupsaun (KAK) lidera husi Xefe Unidade Informasaun no Seguransa (UIS) Euclides Madeira, hamutuk ho Polisia Nasional Servisu Investigasaun Kriminal (PNSIK) ezekuta mandadu TJPID nian hodi halo buska no aprensaun ba iha fatin Diretór Geral Servisus korporativus (DGSC) no Diresaun Nasional Aprovizionamentu (DNA) iha edifisiu MAPPF Comoro Dili.
Ekipa investigadór KAK hodi ezekuta mandadu husi juiz halo buska no aprensaun iha fatin tolu (3) ne’ebe diferente, Servisu Gabineti DGSC, DNA nian no mos iha rezidensia Diretór Geral Servisu Cooperativas nian, hafoin operasaun buska ne’e halo aprensaun iha edifisiu MAPPF, ekipa investigadór ne’ebé hetan apóiu husi PNSIK lori Diretor Geral Servisu Corporativu MAPPF mai iha KAK Farol Dili hodi kontinua halo identifikasaun no hakle’an prosesu investigasaun ba kazu ne’e.
Hafoin investigador Kak termina no kompleta investigasaun ba DGSC MAPPF nian, Komisaun sei hakle’an análize ba objetu krime sira ne’ebe halibur ona molok remesa ba iha Minstériu Públiku (MP) hodi fó kontinuidade ba prosesu sira seluk.
Tuir orden husi Tribunál Judisiariu Primeiru Instansia Dili (TJPID) atu halo Buska iha Domisíliu ho posibilidade ba Prende sasán ne’ebé mak bele iha ligasaun ho faktu hirak ne’ebé investiga ona tuir dispozisaun iha art.º 37º nº 2, husi KRDTL, iha art.º 226º, nº 1, al. c), art.º 168º, nº 1 no art.º 170º, hotu-hotu husi K.P.P, ba suspeitu ninia ne’e fatin iha.
Orden ba halo buska ne’e konsede iha autu Inkéritu nian NUC S(IC.NUCNo),husi-ne’ebé investiga daudaun hela suspeito kona-ba autoria krime, p.p. husi art.º Kódigu Penál nian.Ba komprimentu efeitu ba mandadu ida ne’e iha autorizasaun ba asesu iha dependensia hotu-hotu inklui kofre fatin hirak ne’ebé nia rai sasan nian, veikulu hirak neebé nia uja husi suspeitu. Fera odamatan hakat sae husi moru no neutraliza animal sira, se presiza duni ho observansia ba dispozisaun iha artigu 169 no 170 husi kodigu proeseu penal.
Buska ne’e tenki realiza entre 06:20:00 oras. Bainhira hala’o buska ne’e tenke entrega ba vizadu original mandadu ida ne’e nian, hanesan mos kopia despaixu nian ne’ebé maka buska domisiliu, sei tenki elabora auto ida kona ba buska prende sasan nian tuir termu husi artigu 87 husi kodigu prosesu penal.
Kona-ba kazu ida ne’e, antes ne’e Komisariu Komisaun Anti Korupsaun (KAK), Rui Pereira dos Santos hateten, servisu indentfikasaun ba Jerente tekniku na’in rua husi Ministériu Agrikultura Pekuaria, Peskas no Floresta ne’e prosesu la’o ona, no informasaun badak maka KAK enkamina ona ba Ministériu Públiku, prosesu indentifikasaun ne’ebé maka Kak hatama ne’e ho razaun katak iha indisiu ke korupsaun.
“Depois de partisaun ita enkamina rezultadu indentifikasaun ne’e ba iha Ministériu Públiku, iha ne’ebá maka sira sei rejista, Ministériu Públiku (MP) sei hare’e, tanba husi kak mai rezultadu prosesu indentifikasaun ne’e A, keta Ministériu Públiku (MP) hare’e maka faktus balun seidauk sufisiente ami presiza dadus hodi halo prosesu preliminar ne’ebé liga ho viral iha média sosial ne’e, balun ho lian lokal deit, balun ho nia seluk. Entaun ita presiza halo transkrip ba ema neebé maka hatene lian nee,” dehan nia ba Jornalista sira iha Edifisiu KAK Kuarta-Feira, 09/10/24.
Durante ne’e KAK la servisu mesak, sempre servisu koperasaun ho Polísia Siéntifiku Investigasaun Kriminál (PSIK), tanba sira mak iha meus atu hare’e númeru kontaktu ne’e ema ne’e ninian ka lae, ou keta halo ba ema mak manobra mos bele akontese.
Tan ne’e husi PSIK nian informasaun hirak ne’e hala’o bainhira sira haruka ona mai KAK, maibé KAK mos hanesan polisia espesializada nia poder iha de’it investigasaun.
“Portantu Informasaun sira ne’e ami enkamina ona ba iha Ministériu Públiku, depois iha ne’ebá sira sei hare’e halo nusa husi ami KAK iha ona indisiu forte para atu kontinua investigasaun entaun sira sei haruka mai para ami la’o tuir regras ne’ebé tau ona iha kodigu prosesu penal hanesan rekoilha informasaun ne’ebé ami halo hanesan hori bainhira ne’e ami halo indentifikasaun ne’e KAK iha poder iha 12 oras de tempu atu halo indentifikasaun, ita bele bolu ema sira ne’ebé iha ligasaun testamuña sira ne’e hira, dokumentus saida maka ita presiza,” dehan nia.
Tuir Komisariu KAK katak, Telemovel sira ne’ebé maka sira uja halo komunikasaun nee presiza rekoilha entrega ba autoridade PSIK liu husi forensic IT hodi bele deskobre ba komunikasaun sira ne’e atraves ho WhatsApp ho saida-saida nee, maiske sira hamos tiha ona maibé IT forensic sei dekteta para sai hanesan evidensia.
Nia esplika, Maibé informasaun subtansia nee nia parte labele fó sai ba públiku tanba orsida ema sira ne’ebé deskonfia nee bele halakon tan provas balun, tan ne’e segredu de justisa.
Antes ne’e, Diretór Jerál investigasaun iha KAK, José Verdial hateten, kazu envolve dirijente na’in rua husi Ministériu Agrikultura Peska Pekuaria no Floresta (MAPPF), sei iha hela prosesu analiza dokumentu, tanba iha ligasaun ho prosesu aprovizionamentu nian balun, entaun presiza hare mós dokumentu hirak ne’e foin bele halo konkluzaun, iha indisiu Korrupasaun ka laiha indisiu Korrupasaun.
“Maibé jeralmente ita dehan katak, deskonfia iha korrupasaun ba iha prosesu balun, mas saida mak ita deskonfia nee ita presiza liu husi prosesu ruma mak ita bele iha konkluzaun, iha indisiu ka laiha indisiu,” dehan nia ba jornalista iha nia kna’ar fatin KAK Faról, Kuarta (18/9/2024
Bainhira KAK kompleta ona dokumentu, kuandu iha indisiu natoon ona automatikamente remete kedas ba Ministériu Públiku (MP).
“Kazu nee ita deskonfia iha Korrupasaun tanba ita bazea ba mensajen neebé espaila iha sosiál media, maibé husi prosesu indentifikasaun ne’e hotu, ekipa hare fila-fali ninia dokumentu sira depois foin bele fó konkluzaun ida iha indisiu ka laiha indisiu ,” nia hakotu.
Jornalista : Aniceto Dias
Editor. : Agapito de Deus
