Lafaek News–Ekonomia uma laran la favorese impede dezenvolvimentu ba oan sira nia futuru, tanba edukasaun mak bele produz rekursu umanu ho kualidade hodi kontribui ba prosesu rekonstrusaun estadu.
Iha esperiénsia moris ina faluk Lourdes Maria nian hasoru situasaun ekonomia ida ne’ebé insustentabilidade, maske hakarak oan matenek hanesan ema seluk nian, maibé kbiit osan la too hodi selu oan nia eskola, laiha dalan seluk inan faluk ne’e tenke hapara nia oan rasik ne’eb hala’o hela ninia estudu iha Dili Institutu Of Teknologhy (DIT) iha semester III, razaun osan laiha hodi selu kontinua semester IV.
Ne’e hadau de’it ema nia bee fo’er, ema fakar be’e foer tun ba entaun ha’u ke’e be’e dalan halo hodi habokon rai hodi kuda kankun hun uituan lori ba merkadu hadau dolar ida rua ba moris loro-loron,’’dehan Faluk Lourdes Maria ba Lafaek News iha nia rezidénsia Kuluhun foin, kuarta (06/04/22).
Lourdes faluk ona tinan 16 hafoin nia kaben fila ba mundu seluk husik hela feto faluk ho oan hamutuk nain 8, kompostu husi mane 4 no feto 4, nain 3 forma ona familia no nain lima sei klosan maibé la eskola hotu, tanba kondisaun ekonomia uma laran la favorese atu deside oan sira nia futuru, maske konsege eskola maibé paradu iha dalan klaran.
Faluk ho nia oan nain lima moris depende ba kankun uituan iha kadalak laran ho nuu hun 5 ne’ebé nia kaben matebian rasik kuda hela, bainhira nuu hun lima ne’e fuan ema sosa, ho fuan tolu 1 dolar, sorte di’ak ema sosa too dolar 5, nune’e lori osa ne’e sosa fali foos hodi han loron-kalan.
Ami faluk nia preukupasaun sira mak servisu laiha oan sira la kontinua sira nia estudu tanba, ha’u laiha kbiit atu haruka oan eskola ba oin, balun para eskola iha sekundáriu, balun para eskola prè- sekundàriu de’it, ida ne’e mak ha’u faluk hasoru, sira nain lima uluk eskola, hotu maibé osan laiha entaun mane ida eskola iha DIT semester III la kontinua depois feto ida eskola primeiru ano la kontinua,sira nain hira ne’e hanesan de’it osan laiha atu dudu sira ba oin,” katak inan faluk ne’e.
Nesesidade loro-loron depende lerek ba kintal pedasuk oan rua hodi kuda kankun no nu’u nue’e bele fa’an netik sustenta ba nesesidade loro-loron, maibé dala ruma mos ema sosa no dala ruma mos ema la sosa.
Kona-ba nesesidade loro-loron nia ha’u buka rasik no ha’u iha kintal rua kintal ida iha Bekora no kintal ida agora da-daun ha’u hela ba ne’e fa’an nu’u no kankun hodi sosa hahan hodi han, se ema la sosa pasiensia ku’u hodi han de’it,” inan faluk ne’e hakotu lia.
Enkuantu atu hakotu konversa ho inan faluk ne’e, Lourdes hatoo nia mensajen ikus husi inan faluk ne’e ba kandidatu prezidente repúblika nain rua karik ida ba ukun tenke hateke ba povu nia moris, servisu hamutuk ho governu foun oinsá bele hadia povu nia moris, tanba realidade moris povu kiik iha baze difisil tebes, kesi kabun loron tomak tanba aihan la sufisiente.
Jornalista : Domingas Viana
Editor : Agapito de Deus
