Lafaek News—Kompania Returing Organics T Soil husi Austrália hakarak apoiu Timor Leste halo produsaun adubu orgániku husi lixu hanesan popok atu bele utiliza ba rai ne’ebé maran.
Konsultante Kompania Returning organics to Soil, Gerry Gillespie , esplika katak nia iha interese boot atu apoiu Timor Leste iha parte resiklázen nian, maibé foku ba utilizasaun lixu hanesan surat-tahan popok no lixu seluk hodi produs ba Adubu orgániku Kompos , hodi oferese ba agrikultór sira bele uza ba ai-horis sira ne’ebe kuda iha rai-leten
“ Ha’u hakarak fokus ba formasaun ida ba ema Timor oan hodi halo produsaun Adubu Kompos hosi lixu ne’ebe namkari iha Timor Leste, hodi utiliza fali ba rai ne’ebe komesa krekas no maran,” dehan Gerry Gillespie ba Lafaek News iha Pateo, 14/06/2024
Projetu produsaun lixu ne’ebé Gerry Gillespie produz utiliza ona iha rai Samoa, halo adubu husi popok no produs fila fali ba kompos ho objetivu atu hamenus lixu plástiku iha rai nia leten.
Se Timor Leste uza popok sai hanesan produtu orgániku ida di’ak liu ba povu Timor Leste, liu-liu povu agrikultor sira, ne’ebe kuda ai-fuan sira iha rai nia leten tanba, popok iha nia nutrisaun di’ak ba rai, ho maneira liu husi resiklazen.
“Popok ida ne’ebe ha’u implementa iha Samoa ne’e popok ida la uza plástiku, maibé iha Timor ema uza popok ne’ebe iha plástiku, iha Samoa ami halo nia fatin hodi kahur popok ho ai-tahan matak, ai-tahan maran, rai no material seluk hodi uza ba adubu kompos hodi fornese ba povu agrikutura sira iha Samoa uza ba nia ai-horis sira, iha Timor ita haree labarik sira uza popok, maibé nia kuantidade ladun boot tanba labarik ida loron ida nia uza popok tolu ou haat, no popok ne’ebe sira so’e ita bele foti halo mistura atu sai fali adubu orgániku ba rai,
Lixu iha Timor ha’u haree sei jerál, portunidade ba Timor Leste mak governu Timor Leste komesa hanorin ona komunidade atu kria ona fatin lixu hodi aprende halo separasaun ba lixu ne’e orgániku no la orgániku tanba material kímika hanesan virus ida ba rai no ema nia isin lolon no ba animal,” nia afirma.
Gerry Gillespie mos esplika, nia projetu ida iha India nia forma ona ema rihun ida, hodi produs ona adubu oráganiku hodi ba rai ne’ebe ema India uza ba kuda sira nia ai-fuan iha to’os laran, no iha Austrália komapania agrikultura sira uza fali material kímika hodi kuda nia ai-fuan sira, maibé hahán ne’ebe konsume hamosu fali moras hanesan kankru isin katar iha ema nia isin lolon, tanba ne’e Timor Leste tenke uza ona adubu orgániku
“Ha’u haree Timor Leste hatama ai-han barak hosi rai liur, maibé ita seidauk hatene hahán ne’e mai husi produsaun kímika ka orgániku ita seidauk hatene kona-ba ida ne’e, tan ne’e ha’u hakarak fahe ba Timor ona sira oinsá utiliza lixu, ba produtu orgániku hanesan kompos ida ne’e mak ha’u hanoin bele ajuda ba Timor oan,” Gerry sublina.
Ikus liu Gerry Gillespie mos husu Timor oan bele vizita nia website Gerry Gillespie.net tanba hosi pájina ida refere bele hetan materia ho gratuita.
Jornalista : Acacio Pinto
Editor : Agapito de Deus
