Lafaek News –Segunda 09/02/2026 Centro Nacional Chega! IP liu husi Chega! Young Ambassador (CYA) organiza atividade simulasaun Model United Nations (CMNU) 2026 ho tema jeral “Geopolitical Tension in South China Sea” ho nian Sub-Tema mak “Why it Happen and How to Promote PeaceBuilding and Stability in the Region”,hodi ko’alia kona-ba istória pasadu no problema nasaun nian.
Hugo Maria Fernandes esplika atividade Model united Nations ne’e oinsá lori joven sira atu partisipa iha istória pasadu no saida mak akontese iha nasaun ne’e .
“Atividade ida ne’e oinsa atu involve partisipasaun foinsae Sira nian atu hatene Kona-ba esperensia passadu nian, maioria husi imi moris husi 2000 mai leten imi rona istória sira akontese iha 1999, maibé istória ne’ebe mai husi ema ida ida ne’e frebing iha Contes ida ne’ebe mak partisipasaun ema barak nian entaun iha tendénsia atu rona one side story no one side story ne’e iha perigo nia laran tanba iha tendénsia atu fiar tanba ema ne’ebe konta ne’e ema ne’ebe besik los ba ita entaun ida ne’e iha situasaun ida perigo kuandu gerasaun foun Sira rona istoria husi fatin ida ne’e “hatete Director Centro Nasional cega CNC Hugo Maria fernandes iha kumarka Balide Dili 09/02/2026
Jerente CNC ne haktuir iha Timor Leste mos sai ona membro ASEAN, inisiativa ida mos oinsá joven sira buka problema ne’ebe akontese iha nasaun ne’ebe delega ona no oinsá atu tetu problema ne’e hodi buka solusaun.
“Entaun inisia tiva sira ne’ebe ohin introdus ne’e koko atu fo balansu ba one side stori, Centro chega iha nia memoria koletiva memoria povo Timor nian tomak ne’ebe imi bele aprende oinsa luta ida ne’e laos luta ema ida nian deit no grupu ida maibe ne’e luta koletiva ida povo ida ne’e nian entaun keep ida ne’e centro chega koko atu taka tia para depois imi iha relasaun ho pasado ne’e iha dalan Ida ne’ebe estruturado la’os dalan ne’ebe tenki iha maneira diak liu hodi imi hatene istória Timor nian, ida ne’e obejtivu boot liu ohin pela primeira vez uluk halo diskusaun sira konaba asuntu tematika maibe ohin loron nian imi. Sei Tama diskusun ida konba asuntu ida konba konteporaria mais aktu de’it, wanhira ita luta kona-ba Timor nia ukun rasik an, entaun ita hatene konba factor sira ne’ebe iha regional ne’e fo impaktu ba konflitu ida ne’e tema ida ne’e relevante Timor foin mak hola parte iha Asean entaun saida mak akontese iha regiaun ne’e tenki iha kuinesimentu, aprende no tenki halo kalkulasaun hodi hatene nia impaktu ne’e halai to iha ne’ebe”nia esplika
Sorin seluk, Eujenha Diana Soares husi estudante Universidade da Paz ne’ebe representa Nasaun Vietnam hatete atividade Model United Nations ida ne’e bele tulun Eujenha atu sai joven ne’ebe kreativu oinsá atu rejolve problema nasaun nian
“Kontenti tebes tanba hetan oportunidade konba Model united Nations oinsa hanorin atu sai joven ida ne’ebe kriativo hanoin kritiku no sai mos hansan joven ida bele delega Nasaun ida atu kolia problema ou issu internasional sira nomos fo solusaun ba problema ne’e, hau hanesan joven nasaun ida ne’e ha’u kontente los bele partisipa act
aividade ida ne’e,molok atu pratisipa ba atividade ida ne’e rikijitus ne’ebe atu prense ita tenki hatene Lingua Inglish no tenki hanoin kritiku no prepara ita nia an,Cedulo ne’ebe centro cega prepara Mak sei tuir etapa antes halao actividade,primeiro ami halao seleksaun dukumentus,depois intervio hafoin halao actividade ida ne’e Iha formasaun ne’e ami aprende konba oinsa halao Model united Nations ne’e tuir duni Rumos ne’ebe UN uja durante halao konferensia,konba problema no oinsa fo solusaun ba problema ka issu internasional ne’ebe akontese iha ne’e nomos fo solusaun ne’ebe diak ba ema, Ida ne’e mak hanorin ami atu sai ema ne’ebe lolos madoru husi nasaun refere, antes tuir actividade ida ne’e ami tuir formasaun loron 4 hafoin realija”nia hatete
Objetivu husi atividade ne’e mak hanesan espasu ida ba estudantes universitáriu, no foinsa’e sira atu halo diskusaun ho modelu Nasoens Unidas nian hodi fo resolusaun ba konflitu ruma ne’ebé mak akontese iha mundu no rejiaun sira. Total estudante universitario ne’ebe delega regiaun hamutuk 38 Universitario
Jornalista : Maria José de Jesus




