Lafaek News—Eperansa moris mak suli hosi família ne’ebé besik hodi bolu netik no hakbesik hodi haree situasaun moruk ne’ebé domina maluk ida nia moris loron-kalan iha tempu naruk ida ninia laran.
Família mak sai hanesan mahon hodi lori fila esperansa ba ema ida ne’ebé moris iha susar-laran, dala-ruma haree tanba ema ida- kiak no foer laiha soin no hela fatin, hanesan idozu Paulo Soares, moris iha loron 29/06/1944. Aldeia Uaidora suku Letemumo, postu administrative Quelicai munisípiu Baucau

Idozu Paulo hela mesak iha Uaidora ne’ebé dook hosi famíia sira no susar atu hetan tulun hosi nia parentes sira, Avo Paulo hamahan-an iha uma tali ho rin au-betun, falun ho hadak balun ne’ebé fohuk loos, udan tenke suli borus hosi tali tahan sira ne’ebé lahuk, dook hosi komunidade no familia rasik, pasiensia de’it ho moris ne’ebé nia iha no hamaluk ho balada sira lian iha dader too kalan.
Tali tahan ne’ebé falun iha barraka kakuluk leten, lahuk no dodok hotu ona, Av onia kbiit la too ho nia forsa rasik la aguenta atu buka duut no tali tahan atu bele troka fali tali tahan ne’ebe dodok ona iha uma kakuluk, avo Paulo hela iha fatin ne’e komesa kedan tinan 1996 too agora, uma barraka ne’e seidauk hadia.
Xefe aldeia Uaidora, Pascoal Domingos Gusmão Belo hatun-lia Lafaek News katak, nudar autoridade rekoñese tebes avo Paulo hanesan nia komunidade, ne’ebé hela mesak laiha familia ida mak tau matan dezde tempu okupasaun Indonezia nian too ohin loron ukun rasik-an.
“Avo ne’e hela dezde tempu Indonezia too agora, ha’u mak nudar familia hodi tau matan, tanba nia ha’u nia komunidade rasik, nia hela mesak,” Xefe aldeia Uaidora suku Letemumo, ba Lafaek News segunda (08/05/2026).
Xefe aldeia ne’e haktuir dehan, durante tinan 20 resin idozu Paulo Soares la simu nia direitu osan terseira idade nian, nune’e iha 2023, xefe trata dokumentu hanesan kartaun eleitoral no ohin loron Avo Paulo foin hetan direitu osan idozu nian dala rua, maibé nia parte sei kontinua buka dalan atu bele liberta kbiit laek ne’e atu bele hetan uma dignu.

Iha fatin hanesan, xefe suku Letemumo, João Soares Correia mos haktuir katak, idozu Paulo Soares nudar abitante ida iha aldeia Uaidora hela mesak laiha familia ruma mak tau atensaun ba nia, tan ne’e, hanesan efe suku koordena ho autoridade lokál rejista ona idozu Paulo Soares atu bele asesu uma ba kbiit laek iha tinan 2027.
“Katuas Paulo ita nia komunidade duni, ha’u foin konfirma direta ho xefe aldeia Apa Paulo hela mesak los no dook hosi komunidade sira, nia iha familia maibé hela dook hosi nia, entau avo Paulo rasik mak buka hahán hodi haan loro-loron, hau konfirma duni ho xefe aldeia kona-ba avo Paulo, ha’u konfirma ona MSSI Munisipiu Baukau, katak katuas Paulo Merese hetan tulun hosi governu hodi harii uma dignu ida ba nia, ami halo rekoilla dadus hamutuk xefe aldeia no parte servisu sosial iha postu no munisipiu Baukau nebe halo levantamentu ba iha komunidade hetan dadus ida nebe merese atu apoiu nesesidade liuliu hadia nia uma,” Xefe suku Letemumo, postu Quelicai João Soares Correia, ba Lafaek News iha Letemumo 05/05/2026.
Xefe suku ne’e relata kounidade ne’ebé kbiit laek iha suku Letemumo ne’ebé seidauk asesu uma dignu hodi governu, uma kain hamutuk 59, too ohin loron moris iha kondisaun terus no susar, uma hirak ne’ebé sira aguenta da-daun la diak ona nune’e presiza halo uma foun ba sira, tanba sira nia kbiit mak laiha duni.

“Komunidade total 59 ne’e ami hakarak rekomenda ba nasional tenke mai direta hodi halo levantamentu uluk ba ami nia komunidade hafoin deside katak merese duni atu hetan apoiu ou la merese atu hetan apoiu,” xefe suku ne’e akresenta.
João Soares Correia husu governu liu-liu ministériu solidariedade social hosi nasional no munisipiu atu tuun direta hodi observa komunidade kbiit laek sira iha suku Letemumo, balun hela fain la dignu, balun moras, no balun laiha hela fatin.
suku Letemumo Uma Kain: 884, Total Populasaun: 3493 (Mane: 1763; Feto: 1730), Lau-Mana: Total Uma Kain: 243, Total Populasaun: 1049 (Mane: 515; Feto: 534), Lebenei: Total Uma Kain: 319, Total Populasaun: 1256 (Mane: 648; Feto: 608), Manome: Total Uma Kain: 73, Total Populasaun: 274 (Mane: 132; Feto: 142), Ruta: Total Uma Kain: 110, Total Populasaun: 413 (Mane: 213; Feto: 200), Uaidora: Total Uma Kain: 139, Total Populasaun: 501 (Mane: 255; Feto: 246).
“Ami bele manda dadus ba maibé diak liu parte nasional tenke mai direta kedan hodi haree kondisaun moris ami nia komunidade nian iha suku no aldeia,” Xefe suku rekomenda hafoin manda dadus kbiit laek 59 ba media Lafaek News liu hosi media social whaatsapp.
Lista kbiit laek sira ne’ebé seidauk asesu uma dignu ()




