Lafaek News—Forum komunikasaun ba Feto Timor Lorosa’e (Fokupers) Kondena maka’as aktu hosi elementu Ministériu Públiku ne’ebé deskonfia komete asédiu seksual.
Koordenador Advokasia Fokupers Natalia de Jesus Cesaltino husu Ministériu Públiku no prokuradór jerál atu loke prosesu investigasaun ba oknum Ministréiu Públiku ida ne’ebé komete iha asédiu seksual.
“Ami husu asaun no medida konkreta imediata, transparente, no imparsiál ne’ebé tenke foti hosi Konsellu Superior Majestnitura Ministériu Pübliko ne’ebe lidera hosi Prokuradór Jerát Republika hodi garante katak justisa funsiona hodi proteze sobrevivente sira no asegura protesaun no apoiu ne ebé adekuada,” Natalia de Jesus Cesaltino ba jornalista sira iha konferensia imprensa sesta (01/08/2025),
Nia afirma, asédiu seksual ne’ebé akontese involve elementu iha instituisaun sira-nia laran ne’ebé responsavel atu defende legalidade demokrátiku no estadu-de-direitu nu’udar violasaun grave ba konfiansa públiku nian no estraga kredibilidade sistema justisa Timor-Leste nian,Insidente ne’e ezije atensaun urjente no asaun desizivu konkreta no imediata hodi hatudu katak laiha ema ida mak iha lei nia leten,Kestaun grave hosi kazu ida-ne’e no kazu siru seluk ne’ebé akontese iha instituisaun sira mak kontinua akontese tanba inbalansu poder. Autor iha pozisun autoridade, nu’udar Prokuradór ne’ebe sidadaun sira dalabarak vulnerável no buka apoiu, depende ba sira-nia profesionalizmu no integridade.Bainhira uza pozisaun no autoridade ne’ebe lei atribui atu esplora, intimida, ka obriga sidadaun ka vítima sira atu halo interasaun ne ebe la ho hakarak, ne’e hanesan abuzu boot ba poder no violasaun direta ba dever moral husi ninia profisaun asédiu seksual liu-liu bainhira komete husi ema sira ne’ebé iha podér, halakon konfiansa públiku, re-traumatiza vítima sira, no haburas ka perpetua kultura nonook no impunidade no halo vítima sira lakon konfiansa ba justisa iha Timor-Leste
FOKUPERS rekomenda ba prokuradoria Jerál tenke konsidera no tau atensasun aa’s hodi investiga klean ba kazu ne’e no mos sira seluk tenki profesional balansu hodi garante Justisa iha Timor Leste.
“FOKUPERS kondena maka as ba aktu krime asediu seksual neebe kontinua buras iha instituisaun estadu sira hodi ezije Gabinete Prokuradoria jeral. Ministeri justisa Komisaun Funsan Públike no entidade relevante sira hodi hatur justisa ne ebe loos Loke prosesu investigasam imediata no independente ida ba kazu nee Imediata foti asaun dixiplinar no legal ne’ebe apropriadu bazeia ba Lei Funsan Päbliku hasoru autor alegadu ba aktu referidu”Dehan koordenador Advokasia fokupers Natalia de jesus Cesaltino, akresenta nia
Koordenador reafirma, Fokupers mos husu ba Sekretariu Estadu Igulaidade, Parlamentu Nasional no PDHJ atu akompaña kazu ne’e hodi ko’alia ho Prokurador Jerál da Repúblika atu ezije prosesu ida ho lais no transparente.
“Ami mös husu ba SEI, PN, no organizasaun naun-govermental ba direitu umanu iha Timor-Leste, inklui Rede Feto Timor-Leste, atu akompaña didi’ak prosesu legál hodi asegura katak ida-ne’e halo ho transparensia, integridade, no responsabilizasaun, Husu PFHJ atu asegura implementasaun lei ho rigor partikularmene akompaña besik prosesu neʼebé relasiona ho kazu ne’e no kazu sira seluk, hodi prevene konflitu interese, solidariedade institusional no posibilidade sira atu hamate kazu ne’e iha dalan klaran, Fokupers luta ba feto sira nian direitu iha Timor-Leste, kleur ona luta ba dignidade, seguransa, no justisa. Kazu ida-ne’e sai hanesan teste kritiku ida ba instituisaun justisa sira nia kompromisu ba igualdade jéneru no direitus umanus Ami hamriik iha solidariedade ho sobrevivente hotu-hotu husi violénsia bazeia ba jéneru no reafirma ami nia ezijensia koletiva ba toleránsia zero ba asédiu seksual iha forma hotu-hotu iha instituisaun públiku no iha fatin hotu-hotu,” nia hakotu lia.
Jornalista : Moises Guterres




