Lafaek News—Bainhira, hakat ba iha palku polítika, ukun nain sira sempre hasai kantiga mesak renda-renda no rebo-rebo dada lakotu, hodi hamonu netik povu nia laran ho promesa ne’ebé funan-funan hanesan ai-funan ne’ebé enfeita iha jardin, maibé lalais de’it monu no lakon leet iha menutu no tempu balun de’it.
Kantiga ne’ebé furak ho promesa ne’ebé funan-funan so hafutar de’it iha ukun nain sira nia matan maibé iha povu kiik no mukit sira nia matan hafutar de’it ho matawen ne’ebé sura lahotu no lahatene, see loos maka bele hamoos matawen ne’e.
Maske governu rai ne’e konsege ultrapasa no respone ona situasaun balun ne’ebé ligadu ho povu nia moris, maibé povu barak mos mak to’o oras ne’e sei halerik hela ho matawen, liu-liu povu mukit no kbiit la’ek sira.

Situasaun hanesan mos refleta ba kbiit laek Mateus Almeida ho idade 58 ne’ebé dau-daun ne’e haksumik an hela iha laletek oan ida ho uma seni permanente ne’ebé didin de’it ho kalen tahan ne’ebé kuak ba mai no auguenta hela ho ai-kuadradu ne’ebé hahu lahok ba dau-daun.
Uma seni permanente ne’e mak durante ne’e satan netik hela loron, anin ho udan ba Mateus Almaida ho feen kaben Maria Mendonça ho idade 49 no oan nain lima kompostu mane tolu feto rua, maibé to’o oras ne’e mos seidauk hetan tulun ruma husi governu, tamba ne’e halo Mateus Almeida sente triste tebes maibé atu halo oinsa.
“Dalabarak ita nia ukun nain sira halo kantiga oin-oin no halo promesa oin-oin katak atu hadia povu sira nia moris bainhira ka’er ukun, maibé realidade povu barak mak sei moris hela iha susar no terus nia laran. Hau tinan naruk ona moris de’it ho ai-leba tula iha kaba’as mak sustenta moris uma laran, ita kal dehan triste mos pasiensia tenke husu ba ita nia an duni,” haktuir kbiit laek Mateus Almeida, iha Aldeia Ai-Loklaran Suku Kamea Postu Administrativu Cristu Rei Munisipiu Dili, Kinta 14/12/2023.
Mateus Almeida rekonese, maske governu kria ona polítika implementa programa haforsa kbiit laek sira liuhusi hari uma kbiit laek (UKL) ba povu kiik no kbiit laek sira iha aldeia no suku iha teritoria Timor-Leste no barak mak governu konsege responde ona, maibé barak mos mak to’o oras ne’e sei helerik no hein hela no lahatene bainhira loos mak governu bele fo tulun.
Atividade husi Mateus Almeida atu hatutan is moris uma laran mak tenke depende de’it ba fila liman ho ai-leba hanesan faan naan ne’ebé foti tutan husi matadoru. No rendimentu husi faan naan ne’e kiik tebes la sufisiente, maibé ida ne’e mak sai hanesan matadalan atu bele responde ba nessesidade moris uma laran.
“Naan ne’ebé hau leba lori ba faan ne’e hau foti tutan husi matadoru depois lori mai koa rahun fali mak lori ba faan tali ida $1.00, mas ne’e ami faan hotu mak lori osan inan ba estor funan ami nian, bai-babain ba foti ne’e kilo haat ho osan inan $32 dolar. Maske moris ho ai-leba tinan naruk ona maibé hanesan haliu de’it tamba ne’e susar tebes atu halo uma diak,”informa kbiit laek ne’e ho triste.
Jornalista : Natalino C. Lopez
Editór : Marcos da Silva Araújo




