Lafaek News–Kreda katólika Timor Leste liu husi Arqidioseze Metropolitana Dili, sesta (01/04/22), ofisialmente lansa tribunal Tribunal Eclesiástico hodi julga kazu sakramentu matrimóniu
Lansamentu Tribunal Eclesiastico Arquidiocese Metropolitana de Dili, Vigáriu judisiar, Pe. Graciano Santos Barros hateten ho lansamentu tribunal ida ne’e atu hare’e liu ba kazu sira iha relasaun ho sakramentu matrimóniu, abertura ohin ofisial ona ba oin, sei hare’e ba kazu iha tribunal ne’e.
Tribunal ne’e hare hare liu ba nulidade matremonial ou ema bolu dehan validade matremonial kazu sira ne’e iha relasaun sakramentu matrimoniu, ida ne’e semak iha poder atu rezolve buka rezolusaun ba kazu sira ne’e so tribunal Eclesiastico, durante ne’e ita sala komprende ita haruka ba iha tribunal sivil” Padre ne’e hateten hafoin lansamentu tribunal Eclesiatico Arquidiocese Metropolitana Dili, sesta 01/04/2022.
Padre ne’e esplika, tribunal ne’e hare’e de’it kazu sira iha relasaun sakramentu matrimoniu, tribunal sivil halo divórsiu la entende kona-ba sakramentu problema ho sakramentu matrimoniál, iha primeira instánsia no segunda instánsia, kazu sira ne’ebe maka pertense ba Arquidiocese Dili, lori mai primeira instansia iha ne’e, segunda instánsia nia simu fali kazu sira ne’ebé apelasaun mai husi tribunal interdiosenianu mai husi Baukau ho Maliana mai buka rezolusaun iha ne’e, Dili ninian kuandu ema la satisfat ho ninia desizaun sira sei haruka ba tribunal de apelasaun ba tribunal interdiocesano, maliana ho Baukau.
legalidade ne’ebe maka iha uza direitu knanóniku, tanba ida ne’e la’os tribunal sívil, kazu sívil ho kazu krime sira, sivil sira ita tenke rezolve iha tribunal sivil, ida ne’e iha relasaun ho sakramentu matrimoniu, sakramentu sira ne’ebe problema tenki rezolve iha tribunal Eclesiatico, durante ne’e ita komprende sala haruka hotu-hotu buat sira ne’ebe embora iha tribunal sivil iha divorsiu seidauk hatete katak nia vinkulasaun matrimoniu ne’e koretiaona inkatan perkavinana ne’e seidauk tenke mai iha tribunal Eclesiatico” katak nia
Padre ne’e Informa, Juiz ema sira ne’ebe maka hatene direitu knanóniku, maka José Antonio, iha nain rua tan sei forma iha Roma, tinan oin remata sei mai haree atendimentu ba kazu matremonial
Inísiu hahú Tribunal Eclesiastico, iha 2016 ita prepara kleur los tanba prepasaun husi Roma, ne’ebe Dioseje seluk iha Indonezia ema toman tia ona, agora ita nian foin maka hahu’u, lae sarani sira dook husi uma kreda, la simu sakrametu sira seluk, Tribunal Eclesiastico, Funsiona hanesan Tribunal sivil lei maka lahanesan, funsiona hanesan Tribunal sivil iha problema lori ba tribunal, depois notifikasaun depende husi advogadu,’’ padre argumenta.
Iha fatin hanesan Ministeriu Justisa, Tiago Amaral Sarmento hatutan, tribunal eclesiastico, tribunal ida ne’ebe la hola parte estadu ida ne’e, ketak tanba bazeia ba lei knanónika husi igreja katólika, husi Santa Se husi Vatikanu, sira iha kódiku, ne’ebe regula sira nia ezisténsia, sira nia natureza kompetensia.
Tribunal ida ne’ebe la’os estadu RDTL nian, Tribunal ida ne’e sira harii ho objetivu halo julgamentu prosesu sira ne’ebe, ba matrimonial prosesu ne’e la hanesan ho tribunal formal estadu ninian ne’e lahanesan” katak nia
Governante ne’e afirma, hirarikamente ne’e independente ema bazeia ba konkordata ne’ebé maka Igreja katólika, Santa Se selebra ho Repúblika Demokratika de Timor Leste, iha ne’e buat ketak, la hola parte iha tribunal formadu estadu ninian, agradese Arquidiocese Metropolitana Dili sira konsege estabelese ona tribunal ida ne’ebe, importante teb-tebes ba iha prezensa ezistensia igreja katólika iha Timor Leste
Jornalista : Azelio da Cruz
Editor : Agapito de Deus




