
Lafaek News-Aman sai hanesan xave prinsipál ka xefe iha família ida nia laran hodi, buka meius hotu-hotu tau matan ba feen ho oan iha vida moris loron-loron nian, dalaruma hasoru sorte di’ak sei hetan netik hahan ruma ho osan ruma ba sustenta nesesidade família uma laran nian, maibé sorte aat susar tebes atu hela netik etu bikan ida iha loron ida, no susar tebes atu hela netik iha uma uma mutin hanesan ema seluk.
Kondisaun nakukun ne’e hafalun, Julio Soares Cunha,tinan 53 hela iha aldeia Raimean suku Lahane Orientál postu administrativu Na’in-feto munisípiu Dilí, ho nia kaben Terezinha Souza, idade 41 hamutuk ho oan na’in 11, durante tempu naruk ona, Julio Soares Cunha, sofre moras paru-paru no mear ran, halo nia isin fraku no labele hala’o servisu todan hela de’it iha uma, no susar ba nia atu buka moris sustenta família uma laran.
Júlio ho nia kaben Terezinha Sousa, hamutuk ho oan na’in 8, inklui Júlio nia maun nia oan na’in 3 ne’ebé hela ho nia, iha uma kain ne’e hamutuk ema 11, oan 11 Julio mak tau matan hotu, labarik sira ne’e kompostu husi mane na’in 6 feto na’in 5 no-mos eskola, balun iha banku ensinu báziku ensinu pre-sekundaria, iha sekundária, maibé ho moras ne’ebé Julio sofre família ne’e nia moris sai hetok liután, se loos atu matan buka osan ba sustenta labarik sira nia eskola, maibé nafatin esforsu hodi lori moras ne’e buka osan tamba lahia dalan, se la book-an buka osan se loos atu sustenta familia uma laran.
Ha’u moras paru-paru no mear ran ne’e durante tinan barak ona, ba baixa iha ospitál nasionál Guido Valadares dala tolu ona maibé labele rekupera ha’u nia moras maibé nafatin esforsu no servisu hodi sustenta familia uma laran,”dehan Júlio Soares Cunha ho matan be’en monu ba jornalista LafaekNews iha nia rezidensia aldeia Raimean suku Lahane Orientál foin lalais ne’e.

Kondisaun ne’ebé Júlio hasoru sente hanesan iha tiha ona infernu nia laran tanba la iha ona forsa ka meius ruma hodi buka osan ba sustenta uma laran no maibé dalaruma maske kodisaun saúde ladun di’ak, Júlio haka’as-an hodi lori moras ne’e nafatin servisu hodi servi ba nia uma laran no lakoi tane liman ba ema seluk, dalaruma mós moras ne’e atake maka’as liu Júlio tenki deside hapara servisu no deskansa de’it iha uma tamba ai-moruk atu konsumu hodi rekupera nia saúde mós laiha.
Duranten ne’e ha’u servisu hanesan ta’a kantadeiru kuda modo maibé depois moras atake ha’u tafui, entaun ha’u para tia depois di’ak oitoan ha’u kontinua fila fali no dalaruma ha’u nia oan sira sai husi eskola maka ajuda ta kantadeiru no lori modo ba merkadu hodi buka netik osan oitoan,”hateten nia.
Moras ne’ebé maka Júlio hasoru iha tinan 2007 no baixa kedas iha ospitál Nasionál Guido Valadares Dilí konsege rekupera tia maibé iha fali 2011-2016 moras ne’e kontinua atake fila-fali Júlio, hodi nafatin hala’o tratamenu iha ospitál maibé pesoál saúde sira haruka nia tenki fila ba uma no sosa ai-moruk hodi tratamentu rasik ho razaun katak momentu ne’eba ai-moruk laiha.
Doutor sira halo rezeitas fo mai ha’u no haruka sosa ai-moruk rasik maibé kuitadu ha’u nia kbi’it la to’o atu sosa ai-moruk ne’ebé maka sira saúde haruka pasiensia ha’u tenki konsumu de’it ai-moruk hanesan amocxilin no parcetamol ne’ebé maka sosa iha keos hodi tahan netik,”nia deklara.
Ohin loron moras ne’ebé maka Júlio hasoru labele rekupera ho di’ak tamba susar atu buka osan hodi sosa netik ai-moruk no tamba ho nia kondisaun saúde ne’ebé maka la permite, agora moras ne’e rasik atake maka’as liu tan Júlio hodi labele kaer servisu no hein de’it iha uma.
Iha Viajen moris ne’e difikuldade ne’ebé Julio ho familia sira hasoru la’os moras de’it maka familia Júlio ho Terezinha hasoru mós problema hanesan menus hahan no rendimentu familia dalaruma, familia ne’e sosa de’it foos MTCI ne’ebé maka lahuk ho montante osan dollares amerikano $ 10 tamba atu sosa foos sira seluk osan la to’o, maibé agora dadaun foos iha balde laran mós mamuk ona.
Atu sosa foos kualidade sira hanesan globus, talimean no manu vitoria ne’e osan la to’o entaun ami sosa de’it maka foos ida MTCI ne’e fuhuk ona maibé pasiensia han de’it ona maibé dalaruma ami lahan,”nia deklara.
Observasaun LafaeknNews nota, uma ne’ebé famailia ne’e hela ba ho medida 6×6 ho kuartu (4)haat inkluí ho sala vizita ida no didin ho kalen iha parte karuk no loos maibé iha kotuk sei didin hela ho au-tradisional ne’ebé maka fuhuk no dodok hotu, maibé iha fatin ne’ebé maka Júlio ho nia kaben Terezinha toba ba ho medida ne’ebé ki’ik oan 2×2 metru, no armario laiha no roupa tara de’it iha iha didin lolon.
Durante ne’e parte governu balun mai foti ona dadus kona-ba ba familia kbi’it laek nian no ami fo ona dokumentu ba maibé to’o ohin loron ami seidauk hetan ajudu ruma,nia salienta.
Nia rekomenda, nia parte la husu buat barak ba governu, maibé sira hakarak de’it atu hela iha uma ne’ebé ho dignu no fo netik hahan balun ba sira atu bele konsumu no hodi satan netik hamlaha ba loron balun nia laran.
Jornalista : Manuel Andrade
Editór : Egidio Nono




