Lafaek news–Xefe Aldea Rai Mean Alarico Souza De Carvalho hatete, ukun-an hahu husi 2002 too ohin loron preokupasaun governu nian boot hodi ignora ezijénsia povu kiik sira iha aldeia Raimean suku Lahane Oriental postu administrativu Vera-Kruz, munisipiu Dili.
“Durante ukun an ida ne’e povu barak triste no barak mós kontente maibé Iha Aldea Rai Mean ne’e, populasaun sei triste tanba estrada sei aat, bee moos laiha, sentru saude laiha,” dehan xefe Aldea Rai Mean Alarico Souza De Carvalho ba jornalista lafaek news iha Aldea Rai Mean, suku Lahane Oriental, foin lalais ne’e.
Preokupasaun hirak ne’e nu’udar autoridade lokál hato’o hotu ona ba nain ulun sira, maibé laiha sinal ruma husi governu atu resposta, liuliu kestaun sentru saúdu, maske hato’o ona ba ministeriu saúde atu destaka sentru saúde iha aldeia Raimean, maibé tenke iha uma kain hamutuk rihun ida mak hafoin bele estabelese sentru saúde.
“Ha’u sente triste bainhira haree ha’u nia Inan isin rua sira, katuas fesik sira tenke lao too ba Dili laran mak foin asesu ba sentru saúde tanba ne’e, dala ruma ema tolok ami xefe Aldea hanesan forma espresaun hirus ami tenke simu tanba ida ne’e hanesan konsekuensia hosi autoridade ka servidór povu,” esplika nia
Nia afirma, povu mós la kontente ho rezolusaun EE, KO no SS ne’ebé oitavu governu hasai hodi taka hotu Suku no Aldea hodi populasaun labele halo movimentasaun, desizaun sira ne’e halo povu tanis iha sira nia laran no hamosu pergunta tanba saida mak tenke hanesan ne’e.
Bainhira iha funu laran, ita nia maun bo’ot sira promete katak, too tempu ita ukun an ita tenke rona malu no buat hotu ne’ebé la di’ak ita tenke hadia maibé realidade bainhira ita ukun an ita larona malu, halo komunidade triste tanba hamlara. Termu hamlaha haree hosi parte ida, ita atu iha rai no toos maibé la iha bee ita sei nafatin labele prodúz ai-han no ikus hamosu hamlaha.
Tuir lolos governu tenke tama sai aldea no suku hodi haree situasaun no husu informasaun, la’ós hein de’it autoridade lokál sira mak ba relata hotu ba ministeriu sosiál no ikus balun aprova no balun la aprova, dala barak sira aprova mak ba uma laiha, ema kbiit laek, uma ne’ebé udan bo’ot mota lori MSSI la preukupa.
“Ha’u koalia iha ne’e koalia tuir realidade tanba ha’u servisu iha baze agora ba perodu daruak, no povu vota ha’u hodi rona sira no refleta katak iha ukun an ida ne’e ha’u nia povu sei terus,” tenik nia
Xefe aldea ne’e salienta, povu la’ós ezije atu governu fó servisu, maibé halo toos ho natar ne’e mós servisu ida, tanba ne’e, esforsu autoridade lokál halo ona hanesan observa saida mak povu hasoru iha baze no lori aspirasaun ne’e ba autoridade suku, autoridade suku lori ba administrasaun postu no administrasun postu lori ba munisípiu no munisípiu lori ba nasionál hanesan ministeriu sosiál maibé dala barak laiha solusaun.
‘‘Hosi 2010 proposta ne’e ami halo dala tolu, kona ba ema kbiit laek, Difisiente, no komunidade uma la iha no ukun ida agora ne’e ami hatoo direta ba Sra. Berta taban nia rasik mai too iha ne’e maibé too agora laiha resposta, maibé ida ne’e mak aprova ona mak bolsu da mãe, terseira idade no veteranus ne’e maibé koalia kona ba ema kbiit laek ne’e seidauk. Ami Aldea Rai Mean Ami seidauk sente ukun an ida ne’e tanba se bainhira ita dehan ukun an pelumenus bee moos ne’e iha, estrada di’ak, sentru saúde asesivu no eletrisidade iha, maibé realidade buat ne’ebé ha’u temi iha leten ne’e laiha,” konfesa nia
Autoridade lokál ne’e konta katak, Aldea Rai Mean ne’e hanesan fatin istória tanba kuandu ema dehan 10 de jullu Marabia fatin mak ne’e no ema dehan 12 de Novembru joven barak mate mohu, preparasaun fatin atu ba halo demonstrasaun fatin mak Raimean, ema ko’alia kona-ba halo kampañia iha Dili laran atu ema kaer maun Xanana iha Lahane fatin mak ne’e, fatin area rurais joven barak nia subar fatin mak ne’e.
Entretantu uma kain iha Aldea Raimean totál 277, ema ho vulneravél hamutuk 12 (sanolu resin rua) no ema ho difisiesia hamutuk 11 (sanolu resin ida).
Ekipa : Sosiál LN
Editór : Agapito de Deus




