Lafaek News–Inan faluk Santina da Conceição, aibubur laran foho leten aldeia Lemorana, suku Dare postu administrativu Vera-Kruz, munisipiu Dili, dala ruma tanis mesa-mesak, tanba bee laiha no bee matan dook ho distansia kilu-metru ida resin.
“Susar atu asesu be’e kalan hau tu’ur tanis ba Be’e, tanba mangeira ho paralon rohan ne’e mak tutan malu be’e ne’e mai, maibe ema estraga ona, ha’u presija loos paralon atu hadia paralon ho manger tutan sira ne’e atu bee bele too iha hau nia uma,” katak inan faluk Santina da Conceição, ba lafaek news iha aibubur-laran foho-leten aldeia Lemorana, Suku Dare, (25/08/2021).
Inan faluk Santina hela mesak iha foho leten ne’e, dook husi bee matan no familia sira, maibe oan feto dahuluk (madre) sempre tau matan lori aihan no nesesidade seluk, maibe problema tebes ba bee moos dook husi uma, maske instalasaun too iha uma, maibe tutan ho mangeeira no paralon, dala ruma mangeira kotu iha dalan kalan susar atu kontrola.
“Foin da-daun ami foti osan treseira idade loron 16 fulan Agustu ami sosa foos saku ida, no hau nia oan feto ida madre ne’e haruka foos saka ida mai tan mak latan hela ne’ebá ne’e, maibe susar tebes ba bee, dala ruma ema sobu tiha mangeira hirak ne’ebe tutan bee la mai ona, pasiensia maske dook hau tenke la’o tuir mangeira ne’ebe tutan malu too iha bee nia matan Mota Maloa nia ulun besik Dare nia sorin,” katak inan faluk ne’e.
Atividde inan faluk ne’e loro-loron iha oras dader tuku 7 hakat ona ba toos laran hodi halo toos, meudia tuku fila mai mai tein etu maran, modo laiha tein sasoro de’it haan ona hodi la’o ba tuir bee tutuir mangeira no paralon at ne’ebe tutan malu too bee ulun.
Inan faluk ne’e mos preukupa ho uma nia kondisaun ne’ebe utiliza kalen dezde tempu Portugal nia ukun too agora, labadain hafutar uma laran too dapur laran no too iha varanda oin, kalen ne’ebe didin haleu uma fruzen bainhira anin huu maka’s kalen kose malu hanesan besi soke malu, toba la duku iha tempu kalan sente trauma ba kondisaun uma.
“Ha’u nia uma ne’e ha’u hakarak hadia, maibe forsa la too, ha’u iha laran loron-kalan maka anin boot mai maka’as ha’u foti estatua inan Nain-Feto iha laran ne’e kous halai ba rate, uma ha’u la hela kalan pasensia toba de’it iha rate leten,” faluk ne’e haktuir ho matan-wen nakonu.
Iha oan nain tolu ida hola mane ba tiha Maubisse, nain Rua iha ne’e maibe ida madre no ida seluk dasa foer iha UNTL nian, maibe fila uma kalan boot, sira mos laiha forsa atu hadia uma no hadia bee ne’ebe dook husi uma, husu governu bele tau matan netik hadia uma no hadia bee atu asesu besik iha uma oin.
Estajiadu : Azelio da Cruz
Editor : Agapito de Deus
