Lafaek News—Prezidente Autoeidadei Aviasaun Sivil Timor Leste Institutu Públiku (ACCTL,IP), Zezinho António Gusmão afirma kona-ba pista Aeroportu Kay Rala Xanana Gusmão Suai Covalima la nesesidade atu kategoriza areportu internasional.
Prezidente AACTL,IP hatoo asuntu ne’e ba Lafaek news iha nia kna’ar fatin (23/04/2026) katak Aerportu internasional Komandante Em Cehefe das Falintil Kay Rala Xanana Gusmão ninia pista la tama kategoria aerportu internasional.
“Aeroportu suai la kategoria international ne’e rekejitus barak mak la priense maibé hanesan fo ezemplu mak kona-ba pista, pista ne’e nia elevasaun ne’e la klaru i sae uituan no iha ne’eba iha obstakulu barak, pista 07 ne’e labele uza tamba foho, la hatene sira dezeñu Aeroportu ne’e parese la halo estudu ba area ne’eba.Aviaun labele tun iha pista sorin ba tamba crossover maka’as loos labele tun iha ne’eba tamba foho ida iha ne’eba atu sai husi pista ba fali ne’eba mós labele tamba aviaun foti an ba kedas foho. Aeroportu Suai ne’e tuir ha’u nia hanoin pista ne’eba ne’e la kategoria Aeroportu internasional,”Prezidente Autoridade Aviasaun Sívil Timor-Leste Institutu Públika (AACTL,IP), Zezinho António Gusmão afirma ba jornalista Lafaek News iha nia kna’ar fatin AACTL Merkadu Lama, Dili.
Nia dehan, aviaun nia landing ninin sempre iha sirkulu ou clearly way sa’e ba leten (15 derazat) ne’e labele, tan ne’e iha obstakulu barak no aviaun nia para fatin iha tore nia okos, elikopteiru ki’ik ida mós iha tore leten vidru bele rahun sa tan aviun bo’ot sira.
“Uluk ami ba vizita Aeroportu Suai, husu husi AANATL atu sira hatama lateral desperasaun para ami bele ba audit maibé ami vizita da-uluk la’os auditoria mas mosu problema bo’ot, se ami halo auditoria pleliminar audit ba hatene katak problema bo’ot tamba nia konstrusaun ne’e la tuir estadar internasional. Iha ne’eba estadarizasaun ne’e buat barak mak ita tenke hare’e. Tuir lolos sertifika maibé ami halo pleliminar auditoriu no final audit sira kumpri no ami halo dokumetu ba sira priense no ami hare’e fila fali sira nia forsa traballu i ekipamentu mak sertifika,” dehan Konsellu AACTL Zezinho.
Konsellu AACTL ne’e afirma tan Aeroportu iha kategoria ABC, kategoria Internasional, domestika ne’ebe AACTL seidauk defini iha kategoria saida tamba presiza hare’e nia estandarizasaun sira mak define katak ida ne’e sai aeroportu internasional ka aeroportu domestika depende ba desizaun governu nian.
“Aeroportu Suai ne’e tau Aeroportu operasional doméstika karik kapaas loos tamba projetu tasi-mane mós ba hotu ne’eba, util tiha ona bele uza ho di’ak, husi Timor gap hakarak para sira nia elikopteru iha ne’eba hotu. Aeroportu tama kategoria A bele dehan nia manutensaun ne’e internasional mak hili sasan saida mak tenke tau iha ne’eba, ema sira servisu iha ne‘eba mós tenke iha sertifikadu, minimu ne’e tenke tuir kursu ou treinamentu kona ba area hanesan manutensaun bombeirus, bombeirus aviasaun ne’e nia prosedimentu diferente uituan,”Sozinho reafirma.
Prezidente Autoridade Aviasaun Sívil Timor-Leste salienta tan katak maske nune’e maibé desizaun husi governu entaun AACTL iha ona planu hodi hare’e no sertifika Aeroportu Suai.
Jornalista: Gracia Soares
