Lafaek News–Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosial (SEKOMS), Mericio Juvinal Akara halo sorumutu ho Vise Ministru Administrasaun Estatal (V-MAE), Lino de Jesus Torezão hodi hato’o servisu MAE nian durante mandatu VIII governu konstuisionál lideradu jeneral Taur Matan Ruak.
Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosial (SEKOMS), Merico Juvinal Akara hateten, governu hakarak aproveita situasaun sira hanesan ne’e, iha momentu kampania dalaruma balu aproveita hodi deskredita katak governu la halo buat ida, governu laiha kapasidade.
Alvu makaas mak ita nia Primeiru Ministru, entaun ami hanesan membru governu ne’ebé ajuda ita nia Primeiru Ministru hakarak aproveita tempu sira hanesan ne’e, atu esklarese, atu esplika kona-ba atinjimentu governu nian durante besik tinan haat i nomós prioridade ezekusaun agora to’o ami nia mandatu remata,” dehan SEKOMS Mericio Akara iha nia konferensia ne’e iha salaun PCM Palasiu Governu Dili, kinta (07/4/2022).
Iha fatin hanesan, vise Ministru Administrasaun Estatál (MAE), Lino de Jesus Torezão informa, iha tinan 2021, MAE tau nia programa haat, ko’alia kona-ba desentralizasaun, programa PNDS no-mós PNDS nia faze regular.
Iha programa PNDS iha orsamentu estadu ita propoin halo Uma Kbiit Laek (UKL) iha 2021, ita orsamenta $ 25 milloens halo uma iha territóriu laran tomak iha 1.254, uma kbiit laek 1.254 ne’e ita atinji ona 91 pursentu, 9 pursentu ne’ebé seidauk atinji ne’e tanba de’it ita enfrenta difikuldades asesu estrada ba ema ne’ebé kbiit laek atu fó uma dignu ba nia, iha fatin balu ne’ebé asesu estrada laiha entaun atu transporta material susar atu to’o iha nebá, entaun to’o agora sei lao neneik hela,” dehan vise MAE.
Hodi dehan, iha 2022 governu ne’ebé lideradu husi Taur Matan Ruak tau tan orsamentu $8 milloens, depois ida ne’e Prezidente Francisco Guterres Lu-Olo halo komunikasaun ho primeiru Ministru no hato’o mós ba Prezidente Parlamentu aumenta osan ba Uma Kbiit Laek. Neduni iha orsamentu jerál estadu parlamentu aprova $63 milloens, entaun 63 milloens ne’e aumenta tan $8 milloens ne’ebé governu aprova hamutuk 71 milloens.
$71 milloens ne’e atu halo uma iha suku ida uma 10, agora dadauk ita iha suku 452 maibé suku sira ne’ebé iha área urbanas hanesan Dili, suku balun la hetan tanba iha kota laran, agora suku sira iha areas rurais hamutuk 424 sukus ida ne’ebé mak atu hetan uma kbiit laek hamutuk 4000,” dehan vise MAE Lino Torezão.
Nia argumenta, Uma Kbiit Laek ba tinan 2022 dadaun ne’e halo ona verifikasaun. Iha pontu lima mak obedese atu labele hetan, ida ema kbiit laek duni maibé nia oan laiha, rua ema kbiit laek duni maibé nia rai laiha, tolu ema kbiit laek duni maibé nia oan hanesan funsionáriu, haat kbiit laek duni maibé simu osan veteranu nian, kbiit laek iha fatin ne’ebé mak nia iha.
Ha’u atu hatete de’it katak uma ne’e iha tipu rua, tipu ida 34 metrus kuadradus ho kuartu rua no nia orsamentu hamutuk 14 mil, tipu rua 48 metrus kuadradus ida ne’e ho kuartu tolu, tanba sa mak halo hanesan ne’e, tanba balu iha oan feto iha mós mane, ” informa Nia.
Enkuantu PNDS mós iha programa regular halo reabilitasaun ba sede suku sira iha Timor laran tomak, ho osan hamutuk $12.090 dolares tanba materiál no transporte mós folin sa’e. Depois iha tan osan ba $6 milloens atu dada bee moos ba suku 150 no komesa la’o dadauk ona.
“Dalabarak ema sempre halo alegasaun katak governu ida ne’e la halo buat ida, maibé loke netik matan ba saida mak ami halo i saida mak imi haree,” hakotu Nia.
Jornalista : Juvita dos Santos
Editor : Agapito de Deus




